Voedseltransitie mist urgentie

Een gezonde samenleving gaat vaak over CO2-reductie en energietransitie. Dat het ook alles te maken heeft met gezonde en duurzame voeding blijft onderbelicht, stelt Froukje Idema, programmamanager Food bij de gemeente Ede.

Tijd voor keuzes en samenwerking

Ondanks inspanningen van wetenschappers en praktijkdeskundigen landt dit verhaal nog onvoldoende. Urgentie en integrale samenwerking op landelijk niveau is nodig. In Ede zetten we gezond en duurzaam voedsel voorop en boeken we resultaat. Dat doen we door samen te werken op Edese schaal èn met andere steden. Lokaal dragen we ons steentje bij. Maar wanneer gaan we landelijk het verschil maken?

“Voedseltransitie mist urgentie. Lees in opiniestuk @froukjeidema waarom”
Tweet this!

In Nederland hebben we geen ‘track-record’ op het gebied van grootschalige transities. Om dit te illustreren gaan we naar de tijd van de Franse Revolutie. Waar de Fransen in razernij de Bastille bestormden en daarmee het land in een onvoorziene verandering stortte, bleef het in Nederland beschaafd. Waar de guillotine in Frankrijk overuren draaide, werden in Nederland vooral op papier radicale bestuursveranderingen doorgevoerd. Het Nederlandse volk kreeg er weinig van mee. Dat lijkt in onze volksaard besloten te liggen. Terwijl een revolutie, wat betreft voedseltransitie, precies is wat we nodig hebben.

Voedselsysteem cruciale factor

Als samenleving staan we voor twee grote opgaven: de energietransitie en onze gezondheid. Het voedselsysteem kan een enorm positieve invloed hebben op deze opgaven. Bijkomende ontwikkeling is dat steeds meer mensen in de stad leven. Die verschuiving van platteland naar de stad heeft effect op de vraag naar ruimte, voedsel en logistieke routes. Een gezonde en duurzame voedselketen in en om de stad is cruciaal.

Een sterke economie gebaseerd op landbouw en voedsel, kán niet zonder gezonde inwoners en een gezond klimaat”

Daarom heeft Ede een integrale aanpak gericht op de totale voedselketen. Wij stelden onszelf als gemeente een ambitieus doel: gezond en duurzaam voedsel voor iedereen in Ede. Met het DNA van de regio FoodValley – kennis en innovatie op het gebied van AgroFood – werken we met allerhande partners samen aan die doelstelling.

Wij benaderen voedsel als één geheel waar economie, gezondheid en duurzaamheid bij elkaar komen. Met zo’n benadering kun je snelheid maken om de opgaven rondom energie en gezondheid aan te pakken. Een sterke economie gebaseerd op landbouw en voedsel, kán niet zonder gezonde inwoners en een gezond klimaat. En een sterke maatschappij waar innovatie plaatsvindt, bereik je alleen met een gezonde economie.

Resultaten

In Ede zien we mooie resultaten door deze aanpak. Maar we beseffen ook dat niet alleen lokaal het verschil kan worden gemaakt. Het voedselsysteem op lokaal niveau is verweven met het regionale, nationale én internationale niveau. Het voedselvraagstuk is bij uitstek een mondiaal vraagstuk. Het gaat om miljarden mensen die gevoed moeten worden. Maar laten we bij Nederland beginnen en daar de revolutie starten.

“Laten we bij Nederland beginnen en daar de revolutie starten”

Het beeld van Nederland tijdens de Franse Revolutie, waarbij de hartstocht en de urgentie om de maatschappij te veranderen onvoldoende loskwam, bekroop me ook bij de Voedseltop van begin 2017. Een palet aan organisaties deelde hoe zij het voedselsysteem verduurzamen. Maar een breed gedragen inzet om obesitas aan te pakken, of om op grote schaal de eiwittransitie een duw te geven is er nog niet. De beweging kent nog te weinig massa en echte keuzes worden nog niet gemaakt. Gelukkig komt voedseltransitie steeds prominenter op de politieke agenda, zoals onlangs in de Tweede Kamer bij de behandeling van de Voedselbrief.

Wie bepaalt het discours?

Het debat over te nemen maatregelen verloopt vaak krampachtig. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur publiceerde onlangs een rapport over ons voedselsysteem met een voorzichtige aanbeveling de veestapel te verkleinen, met de conclusie dat de huidige omgang niet gaat werken.

Een andere ontwikkeling is dat enkele landen, waaronder Engeland, een suikertaks invoerden. Nederland staat in de Wereldtop drie van suikerconsumerende landen en de negatieve gezondheidseffecten zijn onomstreden. De suikertaks is aantoonbaar effectief en de roep voor invoering ervan in Nederland neemt toe. Bij zulke voorstellen komen echter sterke tegenkrachten los, zodat de politiek vooralsnog niet doorpakt. Het lijkt alsof het discours van radicale maatregelen het niet kan winnen van het conservatieve discours van de autonomie van de markt en dat we vooral de consument niet mogen betuttelen.

“Het lijkt alsof het discours van radicale maatregelen het niet kan winnen van het conservatieve discours van de autonomie van de markt”

Radicale stappen nodig

Hebben Ede en de regio FoodValley een oplossing voor het probleem dat we in Nederland geen radicale stappen kunnen zetten? Nee. Het Edese voedselbeleid ervaren we wel als een goede bijdrage om de voedseltransitie in gang te zetten. We nemen verantwoordelijkheid, werken samen en herhalen onze boodschap consequent en frequent.

Als lokale overheid kun je meters maken en inwoners stimuleren. En als alle overheden – van regio tot Rijk en Europa – de handen ineenslaan en aandurven om de voedselopgaven aan te pakken, kunnen we versnellen en verandering realiseren. Als overheid kunnen we kiezen voor besluiten die dat dichterbij brengen. Of dat nou via taksen of via ‘volumebeperkende maatregelen’ gaat, is minder relevant. Het resultaat staat voorop en de route er naar toe is bijzaak. Een kwestie van keuzes maken en gewoon doen!


Froukje is programmamanager Food bij de gemeente Ede in Gelderland. Zij is verantwoordelijk voor het voedselbeleid en de uitrol ervan in Ede en regio FoodValley. Met het realiseren van een integraal voedselsysteem stimuleert Ede dat de inwoners, jong en oud, zelf keuzes maken voor gezonde voeding en dat agrifood bedrijfsleven in de regio innovatief en duurzaam produceert. Bovendien zit Froukje in de Stuurgroep van de Citydeal ‘Voedsel op de Stedelijke Agenda’. Zij zet zich in voor bestuurlijke innovatie in de voedseltransitie bij stedelijke gemeenten en nationale overheden.


In aanloop naar ons AgriFood & Tech event delen we regelmatig opiniestukken van onze sprekers.

Bekijk programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!