Gaat u nog naar het ziekenhuis in 2030?

– 5 minuten leestijd –


Voormalig dermatoloog Leonard Witkamp is directeur van KSYOS, een zorginstelling die gezondheidszorg levert met behulp van intelligent internet: eHealth. KSYOS – ofwel airbnb van de zorg – ziet met 11.000 zorgverleners meer dan 1000 patiënten per dag. Het is daarmee een van de grootste zorginstellingen in Nederland. Witkamp is tevens bijzonder hoogleraar TeleMedicine vanwege de KNMG aan het AMC.


U bent 40 plusser. Grote kans dat u in uw hippe jaren een ticket via de NBBS naar Thailand of Chili geboekt heeft. Echter, onder de 40 kent u de NBBS überhaupt niet. En dat terwijl de NBBS met haar reiswinkels in iedere Nederlandse stad op een A locatie vertegenwoordigd was. Niets van over.

Hetzelfde lot is andere bezetters van A-locaties in grote steden beschoren. Zo zijn in Amsterdam Centrum de Beurs van Berlage en ABN-AMRO omgebouwd tot congrescentrum en museum, staat V&D leeg en bestaan iconen als RAF voor hifi en Scheltema Holkema als topboekhandel niet meer.

“Internet neemt het straatbeeld over daar waar dit goeddeels routinematig handelen betreft.”

Deze trend staat niet stil. Internet neemt het straatbeeld over daar waar dit goeddeels routinematig handelen betreft. Beter en sneller een KLM ticket kopen via de computer, kijkend naar een Netflix serie, dan door de regen naar die trage reiswinkel. Meteen je boek bestellen na het lezen van die enthousiaste recensie in NRC, misschien wel nog even naar de Apple Store om wat leuke gadgets – of jongens/meisjes – te bekijken, om uiteindelijk toch maar thuis te bestellen en op het werk laten bezorgen. En zo meer.

“Ook in de zorg is deze trend gaande, ondanks vertragende wet- en regelgeving, of bureaucratie.”

Ook in de zorg is deze trend gaande, ondanks vertragende wet- en regelgeving, of bureaucratie. Zo levert de MedTech zorginstelling KSYOS sinds 2005, samen met inmiddels meer dan 11.000 paramedici, huisartsen en medisch specialisten met behulp van intelligent internet – eHealth – zorg aan meer dan 1000 patiënten per dag. En dat aantal groeit fors. KSYOS levert deze zorg sneller, beter en goedkoper dan welke vorm van reguliere zorg dan ook. Dichtbij de patiënt. Zonder enig gebouw, maar gebruik makend van bestaande infrastructuur. Inderdaad, vergelijkbaar met Airbnb.

Zo kan uw huisarts u voor uw huidaandoening fysiek verwijzen naar het ziekenhuis. Uw huisarts kan ook naar KSYOS verwijzen. In zijn rol als KSYOS zorgverlener maakt uw huisarts een foto van uw aandoening en legt deze via internet op afstand voor aan de dermatoloog in de regio die ook aan KSYOS verbonden is.

In 75% van de gevallen hoeft u niet fysiek naar het ziekenhuis terwijl u binnen 5 uur bericht heeft, en niet pas na weken tot maanden wachttijd. U hoeft niet extra vrij te nemen en wordt terstond goed behandeld. Tegen een fractie van de kosten. Ik laat hier het leereffect bij de huisarts nog even in het midden: na 3 jaar TeleDermatologie verwijst uw huisarts 30% minder patiënten naar het ziekenhuis, puur omdat deze veel geleerd heeft van de TeleConsulten. eHealth is geworden tot gouden standaard.

“eHealth is geworden tot gouden standaard”

Een nog duidelijker voorbeeld is oogcontrole bij diabetes patiënten. Nog geen vijf jaar geleden gingen honderdduizenden diabeten jaarlijks voor een oogcontrole naar de oogarts met vele maanden wachttijd. Niet alleen voor deze patiënten, maar ook voor oogartsen en andere oogpatiënten die niet meteen terecht konden op de overvolle poliklinieken was dit een grote belasting. Met internet worden inmiddels 200.000 diabetes patiënten door optometristen in het winkelcentrum gezien en waar nodig of afstand gecontroleerd door de oogarts.

Tenslotte hoeven patiënten met psychische problematiek niet meer naar het ziekenhuis of GGZ instelling, maar worden deze in de huisartsenpraktijk begeleid door sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen of psychologen ondersteund door blended care programma’s. Dit zijn eHealth programma’s met filmpjes, vragenlijsten, self-assessments, die de patiënt zelf thuis volgt. Deze programma’s blijken zeer effectief en worden door patiënten veel gebruikt.

Drie voorbeelden van zorg geleverd door KSYOS waarbij inzet van eHealth leidt tot sneller betere zorg dichtbij de patiënt tegen lagere kosten. Indicatie voor deze zorg is – net als dat was bij de genoemde voorbeelden in andere sectoren in de maatschappij – routinematig handelen. Ervan uitgaande dat 80% van de zorg routinematig is, weten we met dergelijke succesvolle voorbeelden dat binnen 15 jaar deze zorg buiten het huidige ziekenhuis plaatsvindt, dichtbij de patiënt. Hierbij heeft de medisch specialist als directeur van het medisch proces op afstand een superviserende rol. De huisarts heeft de rol van regisseur van de patiënt. De uitvoering van het medisch handelen ligt voornamelijk bij paramedici zoals optometristen, verpleegkundige of fysiotherapeuten, bij de mantelzorger en bij de patiënt zelf.

“En zullen voor de resterende 20% van de zorg nog het ziekenhuis nodig hebben? Ik denk het niet”

En zullen voor de resterende 20% van de zorg nog het ziekenhuis nodig hebben? Ik denk het niet. Er is een duidelijke trend dat  diagnostische afdelingen mede door de mogelijkheden die het internet biedt, het ziekenhuis verlaten. Geen laboratorium meer, geen PA-lab meer, geen microbiologisch lab meer en geen röntgenafdeling binnen de muren maar in laagdrempelige locaties dichtbij de patiënt, bijvoorbeeld de drogist of supermarkt.

“Artsen en patiënten zullen geholpen worden door zelfdenkende systemen”

Tegelijkertijd zullen operaties door voortschrijding van de techniek meer en meer non-invasief worden. En zullen artsen en patiënten geholpen worden door zelfdenkende systemen. Deze systemen zijn in staat om op basis van grote aantal gegevens – big data – zelf diagnoses te stellen en te komen tot medische adviezen. Het is een kwestie van tijd dat deze systemen dit beter zullen doen dan medisch specialisten.

Blijft alleen de beddenfunctie over …. Welke kamer vindt u prettiger: die van het ziekenhuis of die van Van der Valk of Marriott?


In aanloop naar het Zorgtech-event op 15 september 2016 deelt NRC Live iedere week één of meerdere (opinie)stukken van onze sprekers. Lees hier alle opiniestukken terug.