En doen! Bildung op de universiteit

– 5 minuten leestijd –


Parallel aan de Maagdenhuisbezetting richtten zestig studenten en docenten in februari 2015 De Bildung Academie op. Als oprichter houdt Michiel zich bezig met het implementeren van bildungsonderwijs in (hoger) onderwijsinstellingen in o.a. Amsterdam (VU&UvA), Utrecht (HU) en Haarlem (UC). Michiel heeft zelf een gemis op de universiteit ervaren en zette dat met anderen om in de creatie van deze bildungsbeweging.


De Bildung Academie is ontstaan uit honger. Uit onvrede, uit grommende tegenzin. Uit frustratie om in een oud scala aan mogelijkheden opgeleid te worden terwijl je al tot je enkels in een nieuwe wereld staat.

De wereld is aan het veranderen en daar zijn we het over eens. Daar is men het al een eeuwigheid over eens, want de wereld verandert altijd, maar dat terzijde. Toenemende technologische mogelijkheden nemen ons, de mens, programmeerbare taken uit handen en laten ons over met de taak te doen waarin wij ons onderscheiden van een apparaat: mens zijn.

Kijkt u eens om u heen. Naar de twintigers van nu, de werknemers van morgen. De lieden met losgeslagen houvast, met nekken die 360 graden hebben leren draaien tijdens het zoeken naar het nut van het bestaan. Het nut van hun bestaan, de richting van hun persoonlijke bijdrage. Zie ze bedrijven starten, freelancen, zzp’en, stagiairen en cv-bouwen. Zie ze yoga’en, reizen, mindfulnessen, online debatteren en met grote mond hun mening vertonen. Maar zie ze ook twijfelen, zie ze in spagaat staan. Met een linkerbeen in het huidige onderwijssysteem, nog immer gestoeld op het ‘tweede fase’-concept (alles opbreken in hokjes, kwantiteit, analyse en voorspelbaarheid: doe maar efficiënt, dan ben je al productief genoeg), terwijl hun rechtervoet reikt naar het creëren van een nieuwe wereld, vol mogelijkheden, vernieuwing en ambitie.

Geschoold in de Zeitgeist van de jaren ’90 leerden ze alles over de economische stelsels, politiek en taal van toen. Ze leerden dat wie hard werkt het meest succes heeft en dat de wereld werkt volgens het vrije marktprincipe. Ze leerden dat ontzuiling een bevrijding was en geloven in een God iets ouderwets. Ze leerden dat technologische vernieuwing vooruitgang betekent, en dus goed is. Ze leerden het internet kennen, en daarmee de idee dat meer weten altijd beter is. Ze leerden het meetbare als leidraad te nemen. Voort te borduren op eerder behaalde resultaten en de toekomst te vertolken in woorden uit het verleden.

“Geschoold in de Zeitgeist van de jaren ’90 leerden ze alles over de economische stelsels, politiek en taal van toen.”

In amper twintig jaar kregen ze de deksel hard op de neus. Innovatie blijkt niet altijd te leiden tot verbetering. Want wat is dat eigenlijk, verbetering, en voor wie? De onophoudelijke stroom aan informatie bleek tot overprikkeling te leiden, ook wel bekend als het twintigersvirus de burn-out. De vrije markt bleek keihard onderuit te gaan als overheden niet ingrepen, en juist die overheid blijkt haar autoriteit te verliezen aan de economische pijlers die beter ingespeeld zijn op die veranderende markt. De ontgoocheling van opgroeien, zoals u het wellicht zelf ook heeft meegemaakt, maar dan op alomvattende schaal. Misschien is dat wat wordt bedoeld wanneer we zeggen dat de wereld zo verandert.

“In amper twintig jaar kregen ze de deksel hard op de neus. Innovatie blijkt niet altijd te leiden tot verbetering.”

Ten tijde van verandering heeft u drie opties: conformeren, protesteren of creëren. Vanuit een overheersend gevoel van machteloosheid verzuipen velen in cynisme of dolen dwazend rond op zoek naar positiviteit. De universiteit is bij uitstek de locatie om je te begeleiden in deze keuze, waarin jeugdig optimisme wordt gekanaliseerd om niet te verworden tot naïviteit.

De universiteit van vandaag is echter volledig geminimaliseerd tot een groot grijs gebouw vol eentjes en nulletjes, waar alles draait om de meetbare resultaten van vooropgestelde onderzoeken. Studenten worden geacht vorm te leren geven aan hoe het morgen beter kan, maar worden gedwongen zich blind te staren op targets van vandaag. Docenten focussen zich noodgedwongen op slagingspercentages en verliezen daarmee de ruimte om te focussen op de persoonlijke ontwikkeling van de student.

“Studenten worden geacht vorm te leren geven aan hoe het morgen beter kan, maar worden gedwongen zich blind te staren op targets van vandaag.”

De universiteit is verworden tot een plek waar voor het spelende brein geen tuin meer is om op veilige grond te experimenteren met de verantwoordelijkheid voor eigen ideeën. En het is precies die verantwoordelijkheid, de persoonlijke moraal, en het ontwikkelen van een eigen manier van denken en handelen die ons onderscheidt van apparaten en elkaar. Het enige dat we als mens kunnen leren, is het leren zelf. Leren om te gaan met nieuwsgierigheid, leren jezelf te stimuleren, leren kennis en vraagstukken om te zetten in helder woord en passende daden. De wereld blijft veranderen en we zullen voor altijd onbeholpen blijven, niet weten wat te doen, omdat een situatie nieuw is of tactieken verouderd. Het heeft geen zin om louter te focussen op inhoud; wie ieder weekend opnieuw zijn knieën openrijt kan zich beoefenen in het dichten van wonden, maar heeft er uiteindelijk meer baat bij te leren lopen zonder struikelen, op welke ondergrond dan ook.

“De universiteit is verworden tot een plek waar voor het spelende brein geen tuin meer is om op veilige grond te experimenteren met de verantwoordelijkheid voor eigen ideeën.”

De Bildung Academie is ontstaan uit honger. Uit onvrede, uit grommende tegenzin. Uit frustratie om in een oud scala aan mogelijkheden opgeleid te worden terwijl er om ons heen een nieuwe wereld vorm krijgt. Uit een behoefte aan meer kennis dan analyse alleen, aan meer drijfveren dan efficiëntie, aan meer invloed op het eigen leerproces. We brengen je een moderne vorm van Bildung, het aloude educatieve concept van persoonlijke, maatschappelijke vorming. Het leren zelf staat centraal en is doel, geen middel. Dat geldt niet alleen voor de betrokken studenten, ook voor het leerproces van docenten en organisatie. Als we alle stoflagen van het studeren afpoetsen komen we tot een kern waarin een verlangen schuilt om in samenwerking tussen student en docent tot nieuwe inzichten te komen. Elkaar te inspireren en de kennis van morgen te vergaren terwijl we speculeren over de ideeën van vandaag. Elkaar aan te vullen en snaren te raken waardoor we gedachten verkrijgen die we in ons eentje niet krijgen bedacht. Samen zoeken naar begrip, naar verklaringen en oplossingen voor prangende vraagstukken waar we ook tezamen mee hebben te kampen.

“Het leren zelf staat centraal en is doel, geen middel. Dat geldt niet alleen voor de betrokken studenten, ook voor het leerproces van docenten en organisatie.”

Want we willen leren, over de wereld. We zijn mens en willen begrijpen wat we doen. We willen leren over het verleden in de taal van de toekomst. We willen de kolkende zee leren bevaren, om zelf het tij te kunnen keren, in plaats van weg te zwemmen. Leren wie we zijn, om vanuit oprechtheid iets wezenlijks naar buiten te kunnen brengen. Een universiteit kan zich geen universiteit meer noemen als haar studenten niet worden opgeleid tot zelfstandig denkende individuen. Mensen aan het begin van het leven die ergens voor durven te staan, beschikken over zelfkennis, moed en vertrouwen. Twintigers die de juiste tools in handen hebben om de wereld van 2032 te dragen. Tools die ze niet kunnen kopiëren uit een boek of artikel, maar internaliseren door te doen en te denken.

“Een universiteit kan zich geen universiteit meer noemen als haar studenten niet worden opgeleid tot zelfstandig denkende individuen.”

We zijn een wereld in transitie, en we moeten bruggen gaan bouwen. Het oude denken soepel laten overgaan in het nieuwe, geleid aan de hand van de jongeren wier benen aan beide kanten staan. Deze jongeren leiden we op. Tot zelfstandige denkers. Tot ondernemers, mensen die niet cynisch achteroverleunen maar hun onvrede via creatie tot uiting brengen. We weten dat de wereld verandert, daar waren we het al over eens. Laten we dan niet angstig zijn, maar vertrouwen. Vertrouwen dat persoonlijke ethiek, empatisch vermogen, expressieve vaardigheden en een gezonde dosis analyse leiden tot gedrevenheid en passie, en gedreven passie tot succes. En dat succes dan een wereld moge zijn waarin we mensen mogen zijn, en geen machines.


In aanloop naar onze events deelt NRC Live(opinie)stukken van onze sprekers. Lees hier alle opiniestukken terug.

Programma bekijken

 

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!