Kop in het zand is geen optie

– 4 minuten leestijd –

OPINIE – In december 2015 hebben 195 landen in Parijs een baanbrekend wereldwijd klimaatakkoord getekend. Historisch snel is dit akkoord 4 november vorig jaar in werking getreden. Dat geeft hoop en vertrouwen om de aarde ook voor onze kinderen en kleinkinderen prettig leefbaar te houden. Tegelijkertijd zien we natuurlijk heel zorgelijke ontwikkelingen, aangevoerd door de grootste klimaatontkenner Donald Trump die zich al twitterend, meestal niet gehinderd door feiten en/of kennis, een eigen werkelijkheid verschaft. Maar ik hoop en verwacht dat zijn ideeën worden ingehaald door de economische werkelijkheid: niet investeren in de energietransitie is economisch onverstandig. Wind is bijvoorbeeld nu al goedkoper dan fossiel.

“Niet investeren in de energietransitie is economisch onverstandig.”

De brede tendens in de Westerse wereld is dat we gekaapt worden door het populisme, nepnieuws en een negatief sentiment. Dat terwijl het beter dan ooit gaat op veel vlakken in de wereld en zeker in Nederland – we staan voor heel veel van de belangrijke indicatoren in de top 5 van de Europese en wereldranglijstjes – van gezondheidszorg, pensioenen, BNP, onderwijs, (pers)vrijheid en innovatie tot geluksbeleving. Dit in combinatie met het verwachte begrotingsoverschot, geeft ons juist de ruimte om ons op de echt urgente zaken te richten, zoals het tegengaan van klimaatverandering. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat er geen enkele politieke partij met zijn verkiezingsprogramma de Nederlandse bijdrage aan het klimaatakkoord borgt? Waar is de urgentie van het klimaatakkoord gebleven? Hoe kan het dat Minister President Rutte en Staatssecretaris Dijksma tijdens de Nationale Klimaattop urgentie en actie prediken, maar we vervolgens in het politieke debat weer hoofdzakelijk de ‘conservatieve revolutie’ zien?

“Waar is de urgentie van het klimaatakkoord gebleven?”

We hebben simpelweg niet de luxe om collectief onze kop in het zand te steken. Te doen alsof we gewoon zo met zijn allen door kunnen gaan en dat het vanzelf wel goed komt. We zien nu al de effecten van klimaatverandering. Ook in Nederland. Denk bijvoorbeeld aan de heftige regen- en hagelbuien vorig jaar in juni. De kosten van niet in actie komen zijn groter dan de kosten van in actie komen. De politiek en de overheid zullen hun verantwoordelijkheid moeten nemen: van het sluiten van de kolencentrales, het stoppen met subsidie op fossiele energie, een realistische beprijzing van CO2 tot – daarmee samenhangend- een verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op milieuvervuiling.

“We zien nu al de effecten van klimaatverandering. Ook in Nederland.”

Iederéén moet zijn verantwoordelijkheid nemen. We gaan het niet redden als alleen een aantal noodzakelijke overheidsmaatregelen wordt doorgevoerd en we vervolgens weer tevreden achterover leunen. Het gaat ook niet alleen om wat vaker de fiets nemen of een keertje geen vlees eten en je dan goed voelen. Het is een combinatie van én belangrijke overheidsmaatregelen én al die kleine dagelijkse dingen die iedereen zelf kan veranderen zoals je huis isoleren én zonnepanelen op je dak leggen – wat bovendien een bijzonder goede en slimme investering is in deze tijden van onzekere beurzen en lage rentes. Het betekent én geen voedsel verspillen én een paar dagen per week geen vlees eten (wist u dat de productie van twee entrecotes evenveel broeikasuitstoot veroorzaakt als met de auto van Amsterdam naar Barneveld rijden?). Het betekent én de auto wat vaker laten staan (wees nou eerlijk, hoe vaak is de greep naar die autosleutels nu echt noodzakelijk?) én wat vaker de fiets of het OV nemen (wist u dat de NS sinds 1 januari 100% op Hollandse Wind draait, dat is dubbel winst!). En ja ook het aanschaffen van een slimme thermostaat hoort erbij (onderzoek wijst uit dat inzicht in verbruik tot wel 10% energiebesparing leidt). Wat nog meer? Koop alleen duurzaam geproduceerd voedsel (dit is overigens heel veel breder én betaalbaarder dan biologisch) én wat korter douchen én je spullen wat vaker delen.

De lijst van al die kleine acties is eindeloos. En samen opgeteld maken ze écht een verschil en leveren wij heus niet in op welzijn of geluk! Er zijn legio boeken en websites te vinden met simpele tips en adviezen; de website van Milieu Centraal biedt een goede start.

“De lijst van al die kleine acties is eindeloos. En samen opgeteld maken ze écht een verschil en leveren wij heus niet in op welzijn of geluk!”

En bent of blijft u sceptisch of heeft u er behoefte aan dat gevoel voor urgentie even te voeden, kijk dan vooral de nieuwste documentaire van Leonardo DiCaprio ‘Before the Flood’. DiCaprio brengt op indringende wijze de staat van onze planeet in beeld door vele plekken te bezoeken, te observeren en zeer uiteenlopende stakeholders te interviewen, van Obama en de Paus tot een rijstboer in Bangladesh die zijn land onder water ziet lopen.

Ik probeer dagelijks in mijn persoonlijke leven en in mijn werk als Directeur Duurzaamheid van Unilever Benelux vorm te geven aan deze noodzakelijke veranderingen.

Doet u met me mee?


Anniek was onder meer betrokken bij Unilever’s wereldwijde Duurzame Landbouw Programma, Ben & Jerry’s, en de totstandkoming van het Unilever Sustainable Living Plan. Inmiddels is zij Directeur Duurzaamheid Unilever Benelux en focust in haar werk in het bijzonder op veranderingsprocessen, zowel bij de consument als de rol van employee engagement & empowerment hierin.


In aanloop naar en tijdens de serie over de energietransitie, deelt NRC Live iedere week één of meerdere (opinie)stukken van onze sprekers. Klik hier voor een overzicht van alle opiniestukken die wij tot nu toe hebben gedeeld. Meer weten over de 5 dinsdagavonden waarin we vraag stellen hoe de energiestransitie kan worden versneld?

Bekijk het programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!