We zitten in een transitie naar een platform economie

– 3 minuten leestijd –


Martijn verkent en analyseert de collaborative ‘platform’ economie door jaarlijks met 150 internationale ondernemers en experts in dit vakgebied in gesprek te gaan. Omdat hij er in gelooft dat iedere organisatie(vorm) hierdoor zal worden beïnvloed. Schreef eerder de boeken ‘Crowdfunding, de hype voorbij’ en ‘Brand Expedition’. Daar zal het niet bij blijven, want op dit moment werkt hij aan de boeken ‘Wavemakers‘ en ‘Crowd Expedition‘. Versloeg als underdog o.a. John de Mol in de wedstrijd ‘beste ondernemer van 2010’.


Als ik jou in 2008 had verteld dat een ondernemer in krap acht jaar tijd een hotelketen zou opzetten met 1,5 miljoen kamers, verdeeld over 34.000 steden in 190 landen, dan had je mij waarschijnlijk recht in mijn gezicht uitgelachen. Om vervolgens een lijst van onmogelijkheden op te noemen waarom het onhaalbaar is om een dergelijk imperium, met beperkt kapitaal, in die korte tijd uit de grond te stampen. En toch is dit hetgeen dat Brian Chesky en Joe Gebbia voor elkaar hebben gekregen. Niet door alles zelf te bouwen, maar door anderen faciliteren bestaand vastgoed laagdrempelig aan wildvreemden te verhuren.

Airbnb belichaamt, samen met onder andere Uber, Lendingclub en het Nederlandse 3D hubs, Peerby en SnappCar, de ongekende mogelijkheden van exponentiële groei in de platform economie. Platformen waarop vraag en aanbod van spullen, kennis, geld en arbeid samen komen, elkaar leren vertrouwen om uiteindelijk een transactie doen. Sleutelwoord in deze ontwikkeling is faciliteren. Anderen faciliteren om waarde te creëren en gebruik maken van bestaande en onbenutte kennis en assets.

Ik geloof er in dat iedere organisatievorm, zonder enige uitzondering, de komende 10 jaar zal worden beïnvloed door deze nieuwe platform ontwikkeling, ook wel de collaborative economy genoemd. Dit geloof zorgde er voor dat ik de afgelopen 3 jaar de wereld over reisde om in 12 landen met meer dan 300 ondernemers en experts in dit vakgebied in gesprek te gaan. Om te leren snappen wat hier speelt, wat de dilemma’s zijn en wat de verschillende toekomst scenario’s zijn. Hier volgt een beknopte analyse.

“Iedere organisatievorm zal de komende 10 jaar worden beïnvloed door de collaborative economy.”

Frustratie en verwondering als inspiratiebron
De ouders van Danae Ringelmann, mede oprichter van crowdfundingplatform Indiegogo, waren ondernemers die nooit een volgende stap hebben kunnen maken. Oorzaak: ze hadden geen toegang tot groeikapitaal. Deze frustratie plantte het zaadje voor Indiegogo. Haar doel: het democratiseren van toegang tot kapitaal. Zodat iedereen kan financieren wat belangrijk voor hem of haar is. Ongeacht wat dit is. Geen betaalbaar vervoer vinden terwijl er duizenden lege autostoelen per dag over de snelweg razen en hoge transactiekosten voor internationaal geld overmaken. Deze frustraties zorgden voor het ontstaan van BlaBlaCar en Transferwise, beiden ‘unicorns’ op Europese bodem. Naast dat deze frustratie een versneller is van innovaties, leidt deze ook tot een hoger doel. Een hoger doel dat iedereen op de werkvloer richting geeft.

Doen, doen en niet doen
“Als je je niet schaamt voor je eerste versie, dan ben je te laat live gegaan”, is een bekende uitspraak in de startup scene. Platform organisaties kenmerken zich door een snelle leercurve en nauw contact met haar gebruikers. Wie denkt doen gelijk staat aan roekeloos gas geven, die heeft het verkeerd. Het valt mij telkens weer op hoe goed deze start en scale ups zijn in het behouden van hun focus en het weerstaan van verleidingen. Ik vroeg onlangs Frédéric Mazzella, oprichter van meerijdt platform BlaBlaCar of hij open stond om pakketjes te vervoeren of Uber-achtige activiteiten te implementeren. Dat is immers een kleine stap en een interessante business case. Zijn antwoord was: nee. Eerst de beste ‘ride sharing service’ ter wereld worden. Daarna zien we wel verder.

“Als je je niet schaamt voor je eerste versie, dan ben je te laat live gegaan”

Lijntjes? Welke lijntjes?
Voor bestaande organisaties zijn deze startups lastig te vatten en te voorspellen. Het zijn veelal niet de usual suspects en hierdoor is het lastig te bepalen in welke hoek moet worden gekeken. Ik vroeg 3 jaar geleden aan de directeur van een grote Nederlandse bank of hij Transferwise kende. Nee was het antwoord. Hij had nog nooit van deze (toen nog) startup in het internationaal geld overmaken gehoord. Nu begrijp ik dat het lastig is om de hele wereld in de gaten te houden, maar wanneer er in jouw domein een nieuwe speler, hoe klein dan ook, opstaat die wordt gebouwd door de mensen die Skype en PayPall hebben gebouwd en wordt gefund door Richard Branson, dan zou ik minstens van het bestaan willen weten. Pas las ik dat zij intussen 500 miljoen Engelse pond per maand via hun platform ‘verschepen’. Ik heb het linkje maar naar de desbetreffende directeur doorgestuurd. Hij zal ze nu vast wel kennen. Dat het lastig is om de markt in de gaten te houden is nog geen excuus om geen systeem op te zetten die op basis van bepaalde indicatoren signalen af geeft. Positieve boodschap voor bestaande organisaties: het feit dat anderen buiten de lijntjes kleuren betekent dat jij dat ook kunt doen. Stel jezelf de vraag ‘wat ben ik’. En dan zul je zien dat je er meer mogelijkheden zijn, dan je voorheen dacht.

Aansluiting van bestaande organisaties
Waar het platform landschap nu vooral is gevormd door nieuwe bedrijven, voorspel ik dat de komende tijd bestaande organisaties in deze ontwikkeling zullen stappen. Bestaande organisaties hebben namelijk iets wat een startup niet heeft: bestaande klanten en gebruikers. Social media organisaties als Google en Facebook zie je al experimenteren met deeleconomie initiatieven. Zij hebben immers al een bepaalde kritieke massa en zitten al in het ‘systeem’ van de gebruikers. Maar ook minder voor de hand liggende organisaties kunnen hier mooie stappen in maken. Het valt mij op hoe bestaande organisaties hun ‘legacy’ als handicap presenteren in plaats van als kans. Zet die knop om en je zult versteld staan wat er allemaal mogelijk is. Dan word je als corporate ook ineens een veel interessantere partner voor die energieke startups. Ga hiervoor in jouw organisatie wel op zoek naar bruggenbouwers die de voors en tegens van beide werelden kennen en vanuit die positie de verbinding maken.

“Bestaande organisaties hebben namelijk iets wat een startup niet heeft: bestaande klanten en gebruikers”

Tot slot
De ontwikkelingen rondom platformen gaan hard, maar de strijd is nog niet gestreden. We zitten midden in een transitie en hoe indrukwekkend de groeicijfers ook zijn: de huidige grote voorbeelden zijn verre van perfect. Vraagstukken rondom eigenaarschap, (reputatie)data, verantwoordelijkheden van platformen, uitsluiting en lange termijn bestaansrecht zullen de gemoederen voorlopig nog wel even bezig houden. Op het zelfde moment staan ontwikkelingen rondom de blockchain aan de poort te rammelen met de ambitie om de opgebouwde centrale macht van deze platformen decentraal te verspreiden. Waar het heen gaat? Dat weet niemand. De enige manier om daar achter te komen is door te doen. Ga je mee op expeditie?


In aanloop naar Moonshot op 13 april deelt NRC live iedere week één of meerdere (opinie)stukken van onze sprekers.

button_bekijk_programma_1

 

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!