EU we love you

– 3 minuten leestijd –

OPINIE – Voor wie zich zorgen maakt over klimaat en milieu is er maar één zinnig advies: redt de Europese Unie van de ondergang door op 15 maart op een overtuigd pro-Europese partij te stemmen.

De Europese Unie krijgt weinig aaien over haar bol deze verkiezingen. Terwijl tegenstanders in woede onsteken over imperialistische Eurocraten die Nederland uitkleden tot een schim van zichzelf, beperken ‘kritische’ en ‘realistische’ voorstanders zich hooguit tot lauwe steunbetuigingen.

Veel liever buitelen ze over elkaar heen met harde EU hervormingsmaatregelen. Minder eurocommissarissen, het mes in de Brusselse ambtenarij, bindende nationale referenda bij elk EU besluit, geen cent meer de grens over. Zoals de inmiddels vertrokken Britten zeggen: “With friends like these who needs enemies.”

Deze zuinigheid zal ongetwijfeld ingegeven zijn door de huidige populistische tegenwind ten aanzien van de EU en de angst om kiezers te verliezen. Maar het is een strategie die de ernst van de situatie zwaar onderschat. De Europese Unie wordt serieus in haar voortbestaan bedreigd. Dit is geen tijd om PVV-lite te spelen, maar om keihard benoemen wat we allemaal aan de EU te danken hebben.

“Voor partijen die klimaat en milieu hoog in het vaandel hebben staan is een overkritische houding ronduit schizofreen.”

Voor partijen die klimaat en milieu hoog in het vaandel hebben staan is een overkritische houding ronduit schizofreen. Neem de Partij voor de Dieren, die zich specifiek hardmaakt voor behoud van natuur en biodiversiteit. Hoewel nominaal een voorstander, is het EU standpunt van deze partij zo hardvochtig dat je de verschillen met Wilders met een vergrootglas moet zoeken.

Maar hoewel de Partij voor de Dieren niet bepaald de rots in de branding is die de EU hard nodig heeft, is diezelfde Unie wel cruciaal voor de doelen waar deze partij naar streeft. Zo vallen 1500 planten- en dierensoorten onder de wettelijke bescherming van de Eu-ropese Vogel richtlijn en Habitat richtlijn. Verder is 18% van het landoppervlak in de EU en 6% van het EU zegebied officieel beschermde natuur, inclusief strikte regels om het beschermen tegen commerciële belangen.

Nederland heeft op zijn zachtst gezegd geen sterke reputatie als het gaat om natuurbehoud en biodiversiteit. Van de oorspronkelijke planten en diersoorten is in ons land nog slechts 15% over, tegen 50% in Europa. In de laatste eeuw is onze biodiversiteit met 60% afgenomen. Ook qua beschermd natuurgebied zit Nederland ruim onder het Europees gemiddelde.

“Nederland heeft op zijn zachtst gezegd geen sterke reputatie als het gaat om natuurbehoud en biodiversiteit.”

Nederlandse natuurexperts zijn het erover eens dat het aan EU regelgeving te danken is dat het niet nog erger is gesteld. Op zijn best voldoen we schoorvoetend aan de Europese normen voor natuurbehoud. Op zijn slechts lobbyen we, onder druk van onze intensieve landbouwsector, in Brussel om er gaten in te schieten. Een laatste poging om de Vogel – en Habitat richtlijnen te verzwakken, strandde eind 2016.

Natuurbehoud is niet het enige waar Europese regelgeving cruciaal is gebleken om vooruitgang te boeken op milieugebied, zowel binnen als buiten Nederland. Zo is de EU nog steeds een drijvende motor achter internationale klimaatverdragen. Toegegeven, het vuur is wat gedoofd, maar het staat buiten kijf dat internationale klimaatverdragen zonder de EU niet van de grond waren gekomen.

Binnen Europa hebben bindende EU-doelstellingen voor CO2-reductie en hernieuwbare energie ook hun onschatbare waarde bewezen. Ongetwijfeld is veel af te dingen op ambitieniveaus die zijn gekozen of de effectiviteit van uitvoeringsinstrumenten, zoals de haperende handel in CO2-emissierechten. Maar ondanks alle weeffouten staat er een infrastructuur die doet wat het moet doen: vooruitgang afdwingen, soms tegen de stroom in.

“Binnen Europa hebben bindende EU-doelstellingen voor CO2-reductie en hernieuwbare energie ook hun onschatbare waarde bewezen.”

Ook hier is Nederland een goed voorbeeld van een schoorvoetend land dat via de Europese bandbreedte bij de les blijft. Na initieel hoog van de toren te blazen, zakte het ambitieniveau van Nederland de afgelopen tien jaar onderuit. Sindsien bungelen we onderaan de EU ranglijsten voor zaken als aandeel duurzame energieluchtkwaliteit en energiebesparing.

Maar met de hete adem van 2020, de einddatum voor de eerste lichting Europese klimaatdoelstellingen, in de nek, zijn we de laatste jaren toch eindelijk in beweging gekomen. De rechtszaak die Urgenda in 2015 tegen de Nederlande staat aanspande, is het ultieme bewijs hoezeer Nederland een Europese schop onder het achterste nodig heeft.  Urgenda won: de rechter sommeerde de staat de CO2-uitstoot met minimaal 25% te verminderen conform de EU doelstelling.

“Wie gelooft dat Europa en Nederland op klimaat- en milieugebied beter af als de Europese Unie uit elkaar klapt of onherkenbaar wordt gekortwiekt, houdt zichzelf voor de gek.”

Wie gelooft dat Europa en Nederland op klimaat- en milieugebied beter af als de Europese Unie uit elkaar klapt of onherkenbaar wordt gekortwiekt, houdt zichzelf voor de gek. In elk land zullen nationale lobbykampioenen weer vrij spel krijgen en normen tot beneden het huidige EU peil afzwakken, Nederland voorop.

Ook de innovatieve kracht van Europa zal slachtoffer zijn. Naast klimaatdoelstellingen dwingt een netwerk aan normen, van emissiestandaarden voor auto’s tot efficiency normen voor gebruiksapparaten via de EU EcoDesign richtlijn, Europese bedrijven voortdurend om zich te verbeteren. Uit een EU evaluatie blijkt dat alleen de innovaties dankzij de EcoDesign richtlijn het energieverbruik in de EU met 10% hebben verminderd.

Als we de EU met het populistische badwater weggooien, houden we een viezer en zwakker Nederland over. Dus spring op de barricaden en roep mee: ‘EU, we love you.’


Roebyem zet zich in om iedere laatste vierkante cm dak te bedekken met zonnepanelen. Haar missie gedreven bedrijf Sungevity levert met gepatenteerde software en luchtfoto’s de meest exacte opbrengsten in de branche en garandeerde als eerste in Nederland de opbrengst van zonnesystemen. Als oprichter van Stichting de Schooldakrevolutie wilt ze dat in 2020 de helft van alle scholen op zonnestroom draaien.


In aanloop naar en tijdens de serie over de energietransitie, deelt NRC Live iedere week één of meerdere (opinie)stukken van onze sprekers.

Bekijk het programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!