Steden spelen belangrijke rol bij digitale veiligheid

– 4 minuten leestijd –


Twee sprekers op het NRC Live event Cyberinsecurity hebben de handen ineen geslagen voor het onderstaande opiniestuk. Ingrid van Engelshoven is wethouder Kenniseconomie, Internationaal, Jeugd en Onderwijs van de gemeente Den Haag. Bibi van den Berg is hoofd van de Cybersecurity Governance groep binnen het Institute for Security and Global Affairs (ISGA), faculteit Governance & Global Affairs, Universiteit Leiden.


Op 3 maart jl. meldt de NOS: ‘Patiëntgegevens gestolen van onderzoeker Antonie van Leeuwenhoek Ziekenhuis.’ Hij had patiëntengegevens uit een onderzoek naar een externe harddrive gekopieerd, en deze in zijn auto laten liggen. De harddrive was gestolen en de gegevens van 781 kankerpatiënten – zeer privacygevoelige informatie uiteraard – waren in handen gekomen van een crimineel.

Dit voorbeeld staat niet op zichzelf. Computernetwerken en digitale technologieën verrijken onze levens maar ze zijn ook kwetsbaar. De individuele burger kan daarvan de dupe worden maar de samenleving als geheel kan ook worden geraakt. Hackers die het vliegverkeer verstoren, de controle over geldautomaten overnemen of een sluis open of dicht zetten. Je moet er niet aan denken dat het gebeurt. Toch moeten we dat vooral wel doen.

“Computernetwerken en digitale technologieën verrijken onze levens maar ze zijn ook kwetsbaar.”

 

Cybercrimes kunnen vanaf de andere kant van de wereld worden gepleegd. Een hacker kan een Nederlandse bank aanvallen vanuit China of Rusland of elk ander willekeurig land. Opsporing en veroordeling is daardoor heel complex. Dit vereist nieuwe vormen van internationale samenwerking voor politie en justitie. Als het Nederlandse energienetwerk, door een computerfout verstoord raakt, kan ook het licht in naburige landen uitvallen, omdat netwerken internationaal met elkaar verbonden zijn. Er zullen dus op internationaal niveau afspraken gemaakt moeten worden om het tij te keren.

Tegelijkertijd is het beleid, bestuur en beheer van cyberspace ook een nationale aangelegenheid. We hebben in recente jaren voorbeelden gezien van cyber aanvallen op natie-staten om staatsgeheimen te stelen, militair gevoelige informatie te verwerven of schade aan te richten aan de infrastructuur.

Burgers als slachtoffer
Maar zelfs als we internationaal- en nationaal tot afspraken komen, zijn nog niet alle problemen de wereld uit. Dan slaan we de burgers en consumenten over. Zij worden met grote regelmaat het slachtoffer van cybercrimes als phishing, ransomware of identiteitsfraude. Het gebruik van Wifi in een hotel, een te simpel password, clicken op een link die je iets aantrekkelijks in het vooruitzicht stelt, allemaal voorbeelden van manieren waarop burgers het slachtoffer kunnen worden van cybercrime. Het is zaak de weerbaarheid en het bewustzijn van iedere individuele burger te vergroten.

“Het is zaak de weerbaarheid en het bewustzijn van iedere individuele burger te vergroten.”

 

Wet- en regelgeving zullen weinig directe impact hebben op het concrete, alledaagse handelen van eindgebruikers. Het verbod op downloaden is hier een voorbeeld van. Ook marktinterventies of normering zullen waarschijnlijk niet direct tot grote veranderingen leiden. Maar wat moet er dan wel gebeuren? De nationale overheid zet informatiecampagnes in om burgers en consumenten te wijzen op risico’s en gevaren op internet. Denk aan reclamespotjes op de televisie met enge mannen die bewapend met hengels over de daken van huizen lopen. Of zie de spotjes over fraude met internetbankieren: “Hang op, klap dicht, zet uit.” Het is maar de vraag of dergelijke campagnes de burger weerbaar maken. Is daarvoor de kloof tussen nationale overheid en de belevingswereld van de burger niet te groot? Wij vinden van wel.

De stad is aan zet
Wat ons betreft is de stad aan zet en is er een rol voor de gemeente. Een overheid die zelf ook steeds digitaler werkt, moet haar burgers daarin meenemen. Dat is essentieel voor het vertrouwen van de burger in haar overheid. De gemeente kan de burger daadwerkelijk bereiken en moet dat doen. De zaak is er belangrijk genoeg voor. Met de Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool nemen we initiatieven zodat Hagenaars op een veiliger manier gebruik kunnen maken van digitale middelen. Je kunt je hoofd afwenden van cybercriminelen tot het moment dat je computer door vreemde handen wordt bediend.

“Je kunt je hoofd afwenden van cybercriminelen tot het moment dat je computer door vreemde handen wordt bediend.”

 

Beter is eerder van nut en noodzaak van veilig omgaan met digitale middelen overtuigd te raken. Van jongs af aan. De Haagse Hogeschool onderzoekt op dit moment het bewustzijn van digitale gevaren onder basisscholieren. Zo’n 600 leerlingen verder kun je stellen dat er wat moet gebeuren. Het zit bijvoorbeeld nog onvoldoende tussen de oren welke risico’s kinderen lopen met het plaatsen van filmpjes en foto’s via Facebook en YouTube. Eens gegeven, blijft gegeven. Jongens en meiden zijn zich er te weinig van bewust.

Serious games
Volgende stap zal zijn om via serious gaming kinderen spelenderwijs kennis bij te brengen over veilig internetten. En vervolgens wordt getest of die kennis beklijft. De Haagse Hogeschool en de Universiteit Leiden willen vervolgens de aanpak uitbreiden naar bibliotheken en buurthuizen. Daardoor kunnen ook andere leeftijdscategorieën worden bereikt. Heel praktisch gaan we dan via wijkteams de helpende hand bieden. Denk aan het geven van tips om het wifi-netwerk te beveiligen of het geven van tips voor een beter password beheer.

Het volledig uitbannen van cyberrisico’s voor burgers bereik je er niet mee. Maar een lokale aanpak zorgt wel voor het drastisch verlagen van de kans daarop. Met basale, concrete en praktische ingrepen maken we de stad tot een veiligere plek, van deur tot deur. Dat is een rol die de nationale overheid nooit zal kunnen nemen. Een stad als Den Haag kan dat wel.


In aanloop naar het cyberevent op 29 september 2016 deelt NRC Live meerdere (opinie)stukken van onze sprekers. Lees hier alle opiniestukken terug.

 

 

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!