Op weg naar Een Positieve Oogst

Vegetarische vleesproductie komt fors uit de startblokken. Goed gelukte vleeskopieën overtreffen alle verwachtingen. De recent gelanceerde draadjesvleeskroket ontwikkeld door Mora geldt als voorbeeld. Vleesliefhebbers geven louter lovende commentaren. Nu al is een op de drie verkochte oven draadjesvleeskroketten vegetarisch. Iets wat velen tot voor kort voor onmogelijk hielden, gaat nu echt beginnen. We staan aan de start van een voedselevolutie die verder gaat dan vlees zonder dieren. Ontwikkelingen die mij als biologisch boer en vegetarische slager mateloos boeien op weg naar wat ik noem ‘Een Positieve Oogst’.

Eten doen we met plezier maar van de productie krijgen we hoofdpijn. Om de groeiende wereldbevolking te voeden moeten we meer produceren. Dit terwijl we nu al kampen met massale bijen- en insectensterfte, grootschalige boskap en bestrijdingsmiddelen in ons drinkwater. We bouwen megastallen waarin het leefklimaat voor de dieren zo beroerd is dat er luchtwassers op geplaatst moeten worden. Dit hoeft niet, als je na durft te denken over alternatieve voedselproductiesystemen.

De productie per vierkante meter is het honderdvoudige van wat het nu is

Het traditionele gebruik van land voor voedselproductie dat ten koste gaat van de natuur, is in de toekomst veel minder nodig. Dit geldt niet alleen voor de productie van ons vlees maar ook voor onze groentes, zuivel en vis. Zo ontwikkelde het Zeeuwse bedrijf Own Greens met succes een teeltsysteem waarbij de opbrengst per vierkante meter aardoppervlak het honderdvoudige is ten opzichte van de traditionele buitenteelt. De teler werkt met een eenvoudig, slim systeem waarbij de verpakking bescherming biedt tegen insecten en schimmels. Je hebt enkel een bakje met 700 gram water, een zaadje, mineralen en een klimaatkamer met led-licht nodig. Na zes weken transformeert het geheel tot een verpakte kropsla. Met een optimale benutting van mineralen en water en 0% gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen.

De kweker kan het hele jaar tot op vijftig lagen boven elkaar produceren. De productie per vierkante meter is het honderdvoudige van wat het nu is. Dit bespaart enorme oppervlaktes landbouwgrond. Eerder gold de beschikbaarheid van duurzame energie als beperkende factor, maar dat vormt met de komst van efficiënte zonnepanelen en andere duurzame energiebronnen geen beletsel meer. De eventuele angst voor een smakeloos waterig product is ongegrond. Sterker nog, door gecontroleerde teelt ontstaan nieuwe variaties en smaken. De teler kan kiezen voor een Zuid-Italiaans klimaat waarmee op de Noordpool of in Nederland basilicum groeit. Hiermee worden energieverslindende distributiesystemen overbodig. De teelt vindt dicht bij de supermarkt, coöperatieve buurtkwekerij of gewoon thuis plaats. Jumbo Foodmarkt in Amsterdam startte onlangs met het systeem, en dat is nog maar het begin van de voedselevolutie.

De roestvrijstalen koe dient zich aan

Ook het maken van onze zuivel hoeft geen hoofdpijndossier meer te zijn. De koe in de wei schetst een romantisch beeld van dit onderdeel van de voedselketen, maar dit is slechts schijn. Voor de bulk van de melkproductie oogsten grote machines het gras, dat naar een stal gaat. Daar zetten honderden koeien het gras om tot ‘verse’ melk. Dit product gaat binnen drie dagen naar de fabriek en ondergaat allerlei bewerkingen. De melk zoals we die kennen uit de supermarkt is gemiddeld ruim een week oud bij binnenkomst en heeft daarna een houdbaarheid van zeker veertien dagen. Echte verse melk daarentegen, direct van de koe, is gekoeld slechts vijf dagen houdbaar. De huidige koeienstal is dus niet meer dan een schakel in de productie van zuivel.

En het is een vorm van productie die ook nog eens onlogisch is. Want de koe geeft melk die gemaakt is voor haar kalf. We halen hier voor menselijke consumptie het vet uit, anders worden we te dik. Doordat steeds meer mensen lactose-intolerant zijn, ontstaat de vraag om koemelk beter geschikt te maken. Is het dan niet logischer om een alternatief proces te ontwikkelen dat het dier vervangt? De ontwikkeling van een roestvrijstalen koe waar zuivelproducten speciaal voor de mens uitkomen. Wei voor sporters, vet voor de slagroom en caseïne voor de heerlijke Hollandse, Franse of Italiaanse kazen. Waar dit lang een toekomstbeeld leek, raak ik na gesprekken met melkdeskundigen en biotechnologen steeds meer overtuigd dat het met de kennis van nu wel kan.

Ook de visserij kan plantaardig

Tot slot de visserij. De ontwikkeling van plantaardige visproducten levert misschien nog wel de meeste winst op. Ook rond de visvangst hangt nog zeer ten onrechte een romantische sfeer. Leven als een vis in het water tot de vangst. De werkelijkheid is anders. In onze oceanen hangen vangstlijnen tot wel 100 kilometer lang voor bijvoorbeeld tonijn. Met schildpadden, dolfijnen en zeevogels als ongewenste bijvangst. Zoveel lijden en verspilling buiten ons blikveld. En vervuilend. De vangst van een kilo schol vergt meerdere liters dieselolie. In 2012 won De Vegetarische Slager de smaak van Nederland met vegetarische palingsalade en we bieden een uitstekende vegetarische tonijn zonder nare bijsmaak. Nu de rest nog…

Ik geloof sterk dat we de landbouw en visserij kunnen transformeren van een hoofdpijndossier naar een sector waar we weer blij van worden. Dankzij slimme verticale landbouw productiesystemen, een nieuw soort productie van zuivel en de transitie naar plantaardig vlees en vis kunnen we grote landbouw-arealen teruggeven aan de natuur. Ik pleit voor een ‘Positieve Oogst’ met als enige bijvangst alle ruimte voor een vrije natuur. Waar koeien voor zichzelf en hun kalveren grazen en leven. En waarbij een goed gevulde Club Sandwich voor de mens nog nooit zo lekker smaakte.


Jaap Korteweg is oprichter van de Vegetarische Slager en één van de hoofdsprekers tijdens Impact Day 2019.  Als negende generatie boer en groot vleesliefhebber, werd Jaap vegetariër en richtte hij De Vegetarische Slager op vanuit zijn eigen behoefte aan lekker vlees waar geen dieren voor nodig zijn. Producten van De Vegetarische Slager zijn ondertussen verkrijgbaar bij ruim 4000 verkooppunten in 17 landen wereldwijd.

 


Impact Day 2019

Laat je wakker schudden over toekomstbestendig ondernemen met duurzame impact én winst. Tijdens deze conferentie duiken we in de succesfactoren, businessmodellen en valkuilen van impactvol ondernemen en leer je van grote denkers, topondernemers en frisse start-ups die het verschil maken.

Lees meer over Impact Day

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!