Moeder, waarom leren wij?

‘Schaf diploma’s af’

‘Het onderwijs vandaag de dag is net Guantanamo Bay’

‘Zelfontdekkend leren werkt niet’

 

Bovenstaande boute beweringen worden al dan niet door onderzoek gestaafd. Wat mij eraan stoort is dat er geen ruimte lijkt voor relativering of nuance. Het is zwart of wit. Onderwijs is volgens mij juist maatwerk. Verschillende leeftijden en vakken hebben diverse noden en vereisen soms dan ook een andere aanpak.   

Twintig jaar geleden verliet ik zelf de schoolbanken. Ik kijk terug op een periode van vele jaren waarbij er kennis in mijn hoofd gepropt werd, in 95% van de gevallen via directe instructie. Wat sterk voelbaar was: het toewerken naar examens.  De afgelopen decennia veranderde er echter veel.  

Is er wel of geen plaats voor sociale media in de klas?  

Onderwijs en technologie
Tijden veranderen. Onze samenleving verandert. We maken nu foto’s met smartphones, bankieren via het internet, hebben auto’s uitgerust die worden uitgerust met stemtechnologie en voor sommigen staat reizen gelijk aan foto’s posten op sociale media. 
Sommige trends blijken overigens ook wat overtrokken. Die stemtechnologie  wordt nog niet erg vaak gebruikt en om een concreet voorbeeld te noemen van tech in het onderwijs: MOOCs, dat blijkt vaak toch een bubbel waarbij sprake is van een hoge uitval van studenten die online een course volgen. Rijst de vraag: hoe sterk moeten we eigenlijk inzetten op  technologie in het onderwijs? Is er bijvoorbeeld plaats voor sociale media in de klas?  

Naar mijn idee focussen we teveel op het lesgeven, daar waar het eigenlijk vooral gaat over ‘het leren’. Studenten kunnen op diverse manieren leren en daarbij is een leerkracht zelfs niet altijd noodzakelijk. Lerenden kunnen ook kennis en vaardigheden opdoen terwijl ze in groep brainstormen en discussiëren, terwijl ze prototypes bouwen, te rade gaan bij experts en elkaar feedback geven.  

Skype lessen in vluchtelingenkamp
Bij leren hoort ook, zeker in polariserende tijden, om studenten bij te brengen hoe zij digitale wereldburgers worden. Ik besloot om drie jaar geleden mijn laptop naar een vluchtelingenkamp in Kenia te sturen en hen gratis les aan te bieden via Skype. Het project werd een succes. We mogen inmiddels rekenen op 240 leerkrachten uit 55 landen die gratis onderwijs bieden aan duizenden kinderen via Skype in het vluchtelingenkamp Kakuma.  

Hoe maak je digitale wereldburgers van studenten?

Het project wordt alom geprezen omdat we kennis gratis aanbieden, maar we doen meer dan dat. We bieden kinderen over zes continenten de buitenkans om met vluchtelingen te spreken over hobby’s, gewoonten, cultuur en… voetbal.
Maar wat me vooral verbaasd heeft is dat het veel gemakkelijker bleek om 240 leerkrachten te vinden die mee wilden doen aan het project, dan om een eenvoudige laptop naar Kenia te sturen. Leerkrachten willen deel uitmaken van een wereldwijd leerproject, willen betrokken worden en ergens aan bijdragen.

Onderwijs en de SDG’s
Ik besloot dan ook om daarnaast kortere projecten op te zetten waarbij kinderen gedurende één maand focussen op duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals, SDG’s). Deze doelstellingen zoals klimaatverandering, armoede, leven onder water, duurzaamheid et cetera zijn vastgesteld door de Verenigde Naties met als doel om de wereld leefbaarder te maken in 2030. Het Climate Action project en Innovation project dat ik initieerde, mochten rekenen op 515 deelnemende scholen uit 85 landen. Het werd gesteund door de Dalai Lama, Greenpeace, Charlize Theron en UNESCO en  media uit 40 landen deden er verslag van. Studenten verrasten ons door koraalriffen te 3D-printen, planten te doen groeien met 90% minder water, liedjes werden gecomponeerd en ouders werden in de klas uitgenodigd. Er werd een eigen videospel ontwikkeld en studenten uit 50 verschillende landen bouwden in Minecraft een eco-vriendelijke wereld.  

Leerlingen middelpunt van het leerproces
De leerlingen gingen verder dan het bestuderen van lokale en globale problemen. Nadat hun wekelijkse video’s op de website geplaatst werden,  gingen ze nog een stap verder door elkaars situatie te bestuderen. Ze losten échte problemen op en ondernamen actie. Zo bezochten ze premiers, werd er duchtig gerecycled, werden er bomen geplant, heuse marsen georganiseerd en flashmobs uitgevoerd.  

De leerkrachten kregen tijdens de projecten een forum aangereikt waarin  bevindingen en leuke toepassingen gedeeld werden. De leerlingen bleven echter altijd het centrale middelpunt van het leerproces en dat beviel ze! En ja, de leerkracht was nog steeds nodig om een goed inleiding en context te geven. Maar leerkrachten werden ook mentor en leerden hun studenten fake news te identificeren. Céline Cousteau, kleindochter van de vermaarde kapitein Cousteau en Dr. Jennifer Languell, bekend van Project Earth op Discovery Channel, deelden hun expertise via online videogesprekken met studenten én leerkrachten die aan hun lippen kleefden. En zelfontdekkend leren… dat werkte én rendeerde. Studenten leerden meer dan ze uit hun handboek hadden kunnen oppikken.  

Leerkracht als pedagogisch ingenieur
Moeten we deze aanpak nu maar altijd adopteren? Neen. Het geheim zit hem in een slimme afwisseling waarbij de leerkracht een pedagogisch ingenieur is die de juiste didactiek koppelt aan een bepaalde leerstof. Met de naderende vierde industriële revolutie volgen er nieuwe uitdagingen, technologieën en wellicht didactieken. Werknemers zullen nieuwe vaardigheden moeten ontwikkelen, die via projectmatig leren aangewakkerd kunnen worden. Leerkracht: maak ruimte voor creativiteit, empatie en samenwerking in uw klas.


In aanloop naar de conferentie over de Toekomst van Onderwijs delen wij regelmatig opiniestukken van onze sprekers. Koen Timmers was top 10 finalist in de Global Teacher of the Year verkiezing 2018. Hij gelooft in een holistische benadering voor goed onderwijs.

Bekijk programma

 

 

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!