Menselijk kapitaal is de sleutel tot de energietransitie

Ons energiesysteem zal de komende jaren flink op de schop gaan, met de ambities van meer duurzame energie, stevige reductie van de CO2-uitstoot en energiebesparing. We zullen er met elkaar heel hard aan moeten werken, want er zijn nog ontzettend veel uitdagingen. Op dit moment wordt de transitie geremd door human capital: tekorten en gebrek aan skills. Dé manier om daar verandering in te brengen, is door learning communities te creëren.

“Menselijk kapitaal is de sleutel tot de energietransitie lees in opiniestuk @marshawagnermw voor @nrclive waarom.”
Tweet this!

De afgelopen jaren heeft het onderwijs zich vooral gericht op de vraag: hoe kunnen we het curriculum vernieuwen? Hoe zorgen we dat de actualiteit erin is opgenomen en hoe vertalen we dat? Dat is vooral gedaan door publiek-private samenwerkingen tussen onderwijsinstellingen en bedrijven vorm te geven. Je ziet nu dat we in een fase zitten waarin blijkt dat de vertaling van nieuwe inzichten en kennis naar het curriculum niet genoeg is. Je bent dan alsnog te laat.

Je ziet nu dat we in een fase zitten waarin blijkt dat de vertaling van nieuwe inzichten en kennis naar het curriculum niet genoeg is. Je bent dan alsnog te laat.

Leren, werken en innoveren samen

De vraag moet zijn: hoe leid je op terwijl je aan het begin van de opleiding nog niet weet wat er over vier jaar nodig is? De samenwerking tussen verschillende partijen moet daarom veel verder gaan. Publiek-private samenwerkingen moeten doorontwikkelen tot learning communities. Hierin gaan leren, werken en innoveren samen.

De vraag moet zijn: hoe leid je op terwijl je aan het begin van de opleiding nog niet weet wat er over vier jaar nodig is?

Een leven lang leren, dat is het idee. Een diploma blijft de basis. Maar er moet een verschuiving plaatsvinden in de waardering van iemands vaardigheden. Een diploma passend bij het werk is de eerste stap, maar van minstens zo groot belang is wat iemand écht heeft gedaan: projecten, activiteiten, persoonlijke vaardigheden en passie. In die context willen we verbindingen maken tussen leren in het regulier onderwijs en leren in werk. En – niet te vergeten – innoveren in het werk.

Een diploma blijft de basis. Maar er moet een verschuiving plaatsvinden in de waardering van iemands vaardigheden.

Intrinsieke motivatie

De werelden van regulier onderwijs, leren in het werk en innovatie kun je simpelweg niet meer los zien van elkaar. Die moeten in elkaar overlopen. In het regulier onderwijs ontwikkel je een basisniveau en werk je aan de start van een ontwikkeling tot expert. En dat moet op basis van affiniteit zijn. Welk onderwerp vind je interessant? Dan ga je je daarin specialiseren. Intrinsieke motivatie is nu eenmaal de beste drijfveer.

De werelden van regulier onderwijs, leren in het werk en innovatie kun je simpelweg niet meer los zien van elkaar.

Die intrinsieke motivatie, naast uiteraard factoren als de beschikbaarheid van financiële middelen, is een van de belangrijkste knelpunten. Vanaf dat we geboren worden, leren we iedere dag, maar die wil om te leren wordt steeds minder naarmate het ons wordt opgelegd. De schoolperiode is voor velen nog tot daaraantoe, maar eenmaal aan het werk is ‘terug naar de schoolbanken’ iets wat maar weinig mensen graag horen.

De beste manier om mensen een leven lang te laten leren, is door ze iets te laten leren op basis van affiniteit. Iets leren dat past bij hun interesse. Met een learning community komen ze in een omgeving waar ze door te ontdekken en te doen dingen leren en zich verder ontwikkelen. En zo merken: wat is het leuk om af en toe vernieuwingen aan te brengen. Augmented reality, serious gaming en virtual reality zijn bijvoorbeeld mooie technieken om op een effectieve en aansprekende manier te leren. Zo integreer je online kennis in het werk.

De beste manier om mensen een leven lang te laten leren, is door ze iets te laten leren op basis van affiniteit

Vertraging

Op dit moment loopt de energietransitie vertraging op, mede door de grote tekorten aan technici en ict-professionals. Actie op het gebied van human capital is dus vereist. Het wordt urgent dat hogescholen en ROC’s op bestuurlijk niveau kiezen voor de energietransitie. Dat houdt in dat er geïnvesteerd wordt, dat de samenwerking met bedrijven wordt gezocht, dat mensen worden opgeleid en dat er onderzoek wordt gedaan. Zo kunnen zij hun bijdrage leveren aan de overgang naar een nieuw energiesysteem, met al haar facetten.

Het wordt urgent dat hogescholen en ROC’s op bestuurlijk niveau kiezen voor de energietransitie.

Leren kan naast het werk, maar het uiteindelijke idee is dat het onderdeel wordt van de werkzaamheden van werknemers. Een belangrijke rol is daarom weggelegd voor werkgevers. Zij moeten investeren in human capital, het vergroten van de vijver waarin gevist kan worden. Niet alleen in aantallen, maar ook in kwaliteit. Dat betreft jongeren, maar zeker ook oudere medewerkers en zij-instromers.

Werkgevers moeten investeren in human capital, het vergroten van de vijver waarin gevist kan worden.

Daarnaast kunnen gemeenten een belangrijke rol vervullen. Elke gemeente heeft een energieagenda, en de grotere gemeenten smart city-ambities. Ze zouden innovatiever met het beleid om kunnen gaan door human capital hieraan te verbinden. Stimuleer learning communites en investeer erin, maak deze onderdeel van de energie-innovatiestrategie (smart cities), zodat bedrijven en inwoners van de gemeente in de omgeving aan de energieagenda kunnen werken.

Verschillende disciplines, één gemeenschap

De Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht past dit concept al op succesvolle wijze toe. Bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen, gemeenten: ze doen het samen. Het vergt een andere manier van denken. De eerste stap is om met elkaar aan tafel te gaan. Met partijen scherp definiëren wat er in de regio speelt rondom de energietransitie. Wat zijn de uitdagingen en waar staat de regio voor? De partijen kunnen bovendien met elkaar kijken in hoeverre human capital een belemmering is en voor wie. En wat ervoor nodig is om die belemmeringen weg te nemen?

Zo ontstaat er binnen de regio een gemeenschap van mensen uit verschillende disciplines die samen werken aan één opgave: de energietransitie.


Marsha werkt als zelfstandig ondernemer aan het verbinden van leren, werken en innoveren in technische sectoren. Marsha is programma manager human capital van de Topsector Energie, trekker van de actielijn ‘Leven lang ontwikkelen’ van de HC Roadmap Topsectoren, lid van de ad hoc commissie Energietransitie & Werkgelegenheid en expert en auditlid voor de centres of expertise en centra voor innovatief vakmanschap in het beroepsonderwijs.


Meer informatie

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!