Meer professionele ondersteuning bij zelfregie in de zorg: het is de hoogste tijd

Het succes van veel zorgbehandelingen is afhankelijk van de mate waarin patiënten advies over hun gezondheid opvolgen en bereid zijn hun gezondheidsgedrag aan te passen. Dit vraagt om advies op maat én om goede begeleiding van de zorgprofessional. Helaas is hier vaak weinig aandacht voor in de zorg. Als lector Health Innovations and Technology bij Fontys Paramedische Hogeschool onderzoek ik zorginnovaties en de integratie van technologie in de zorg om zelfregie, gezondheids- en beweeggedrag van patiënten te stimuleren. Het is tijd dat de zorgsector meer inzet op het optimaal ondersteunen van de patiënt in de zelfregie op zijn gezondheid.

“Hoogste tijd voor meer professionele ondersteuing bij zelfregie in de zorg. Lees opiniestuk dat @MartijnfPisters @kennisbundel schreef in aanloop naar de serie over preventie @nrclive ”
Tweet this!

We kunnen als mensen veel doen om gezond te blijven, gezond te worden of achteruitgang te voorkomen. Trouw je medicatie innemen helpt daar bijvoorbeeld bij of dagelijks voldoende te bewegen. We weten allemaal wat goed voor ons is, maar er daadwerkelijk naar handelen is een heel ander verhaal.

Een voorbeeld uit de zorgpraktijk. Wie na een beroerte vanuit het ziekenhuis of revalidatiecentrum naar huis gaat, wordt gewezen op het belang van bewegen en een actieve levensstijl. Maar alleen dit advies geven, levert meestal weinig op. Want zonder de juiste kennis, vaardigheden en motivatie is de kans groot dat mensen het advies niet opvolgen of niet goed uitvoeren. Het geadviseerde gezondheidsgedrag moet inpasbaar zijn in het dagelijkse leven om zinvol te zijn. Zorgprofessionals moeten bijvoorbeeld rekening houden met iemands fysieke capaciteit, persoonlijke situatie en gezondheidsvaardigheden.

Gepersonaliseerd zelfmanagement stimuleren in de zorg

Uit eigen onderzoek blijkt dat bij 77 procent van de mensen die een beroerte heeft gehad, aandacht voor bewegen noodzakelijk is. Het effect hiervan op de toekomstige gezondheidsrisico’s verschilt echter per persoon en is afhankelijk van het dagelijkse beweegpatroon. Bij 46 procent van de mensen gaat het om méér bewegen. Bij het meest ongunstige beweegpatroon – 31 procent van de patiënten – moet het advies (naast méér bewegen) vooral gericht zijn op minder zitten en het vaker onderbreken van de zitperiodes.

Het is daarom zinvol om, bijvoorbeeld met behulp van technologie, de gezondheid en het gezondheidsgedrag van patiënten te monitoren. Zo kunnen we op basis van het individuele risicoprofiel en gezondheidsgedrag mensen op maat begeleiden bij het managen en behouden van hun eigen goede gezondheid. Hierbij kan de mate, inhoud en intensiteit van de zorg per persoon verschillen. Maar, hoe geven we die begeleiding zo optimaal mogelijk vorm?

Praktijkgericht onderzoek naar integratie van eCoaching-technologie in de zorg

Praktijkgericht onderzoek van en vanuit hogescholen maakt zorginnovatie en onderzoek naar dergelijke vraagstellingen vanuit de zorgpraktijk mogelijk. Kenmerkend hierbij is dat zorgprofessionals, docenten, onderzoekers en studenten nauw samenwerken en de resultaten direct bijdragen aan betere zorg en onderwijs. Zo slaan we twee vliegen in één klap.
Een goed voorbeeld van praktijkgericht onderzoek is het project e-Exercise Lage Rugpijn. In dit praktijkgericht onderzoek hebben we als hogeschool, universiteit, zorginstelling en bedrijfsleven de handen ineen geslagen om gezamenlijk een nieuw zogenoemd blended-zorgprogramma te ontwikkelen.

We weten uit onderzoek dat 45 tot 75 procent van de mensen die met rugklachten bij de fysiotherapeut komt, moeite heeft de geadviseerde leefstijl, beweeggedrag en/of oefeningen daadwerkelijk uit te voeren. Naar verwachting biedt de e-Coaching-technologie, specifiek bedoeld om mensen optimaal te informeren, ondersteunen en stimuleren om zo hun gezondheidsgedrag aan te passen, hierbij veel kansen. Dit is blended zorg: de fysiotherapeut integreert eCoaching-technologie in de behandeling en is daarmee naar verwachting (kosten)effectiever. Daarnaast bevordert de fysiotherapeut het eigen gezondheidsmanagement én de zogenoemde therapietrouw. Dit draagt naar verwachting bij aan het voorkomen van terugkerende klachten of het ontstaan van chronische rugklachten.

Noodzaak voor investering in innovatie en onderzoek

Het op maat bevorderen van zelfregie met daarbij een optimale ondersteuning vanuit eerstelijnszorgprofessionals draagt naar verwachting in belangrijke mate bij aan het succes van zorg en preventie. Maar, het gaat niet vanzelf. Het vraagt om investeringen in innovatie en onderzoek vanuit de zorgpraktijk, maar in samenwerking met de hele kennisketen en private partners.


Martijn Pisters is lector Health Innovations and Technology bij Fontys Paramedische Hogeschool in Eindhoven en senior onderzoeker-programma coördinator Fysiotherapiewetenschap bij het UMC Utrecht-Universiteit Utrecht. Daarnaast is hij programmaleider van de Academische Werkplaats eerstelijns Fysiotherapie. Dit is een structurele samenwerking in zorginnovatie, onderzoek, en onderwijs tussen de Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra, UMC Utrecht, Hogeschool Utrecht en Fontys Paramedische Hogeschool.


In aanloop en tijdens onze serie Preventie en Gezondheid van NRC Live delen wij regelmatig opiniestukken van onze sprekers.

Bekijk serie

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!