De kunst van het groot denken en klein falen

Het is 1865 en in het Verenigd Koninkrijk is zojuist de Locomotief Wet ingevoerd. Deze verplicht automobilisten om een man met een rode vlag voor de hun auto uit te sturen – om andere weggebruikers te waarschuwen. De maximumsnelheid: 3 km/uur. Inmiddels flitst de technologie vooruit, bijna zonder dat we er controle over hebben. Vandaag was daarom de traagste dag die u ooit nog zult meemaken. Als dat u daar niet van huivert, lees het dan nog eens.

“Met de schaalvergroting en nieuwe mogelijkheden groeit ook onze verantwoordelijkheid exponentieel. Lees het prikkelende opiniestuk @mark_vernooij @thnkschool @nrclive”
Tweet this!

Na WOII waren de meest succesvolle bedrijven degene die stapje voor stapje een deel van de internationale handel konden veroveren, zoals Coca Cola deed vanuit de VS en SHV vanuit Nederland. De wereld was letterlijk de grens voor hun groei, maar de risico’s bleven veelal beperkt tot de thuismarkt. Tien jaar geleden bleken de grote, internationale banken te groot om te falen: terwijl hun beleggingsproducten slechts een deel van de economie besloegen, sleepten die wel de complete wereldeconomie mee in hun val.

Tien jaar geleden bleken de grote, internationale banken te groot om te falen

De online revolutie met zijn exponentiele versnelling en schaalvergroting heeft al veel financiële, fiscale en sociale spelregels veranderd. Juist deze ‘groei van de groei’ vergroot de impact. Hoe hard wordt komt de klap straks in de echte wereld aan, als wanneer er bij online reuzen als Amazon, Google, Ali Baba en Facebook iets misgaat? Want nu domineert dit handjevol techreuzen niet alleen alle facetten van de onlinewereld, maar ook delen van de fysieke wereldhandel en zelfs politieke systemen.

Hoe hard wordt komt de klap straks in de echte wereld aan, als wanneer er bij online reuzen als Amazon, Google, Ali Baba en Facebook iets misgaat?

Dit vergroot het gevaar. Vroeger konden innovaties als landbouwwerktuigen en stoomkracht los van elkaar ontwikkelen en bestond er geen risico dat een klein foutje in een product op allerlei andere sectoren kon overspringen. Enter de online revolutie. Internet kun je zien als één gigantisch ecosysteem dat overheden, bedrijven en individuen met elkaar verbindt en waarin veiligheidslekken, hackers en cybercrime direct een enorme impact hebben. Dat gebeurt wanneer in een klap miljoenen wachtwoorden worden gestolen, als tieners banksystemen platleggen met DDOS-aanvallen, als Intel chips een design fout blijken te bevatten en als Kremlin erin slaagt mailservers te hacken en de Amerikaanse verkiezingen weet te manipuleren. Het gevaar zit ook in de wereld van vlees en bloed. Met CRISPR-Cas (een zeer nieuwe techniek die het sleutelen aan DNA van bacteriën, planten en dieren relatief eenvoudig heeft gemaakt) kunnen kleine foutjes en manipulaties een onomkeerbare impact krijgen. Zo reist een gemuteerd natuurlijk virus in een mum van tijd de wereld over.

Vroeger konden innovaties los van elkaar ontwikkelen en bestond er geen risico dat een klein foutje in een product op allerlei andere sectoren kon overspringen.

Met de schaalvergroting en nieuwe mogelijkheden groeit ook onze verantwoordelijkheid exponentieel, want we overschrijden in onze haast regelmatig fysieke en morele grenzen. Blijft de wereld leefbaar in de toekomst? De Verenigde Naties hebben geformuleerd welke doelen de mensheid voor 2030 moet realiseren, om veilig en sociaal verantwoord te kunnen overleven. Deze zeventien ‘Sustainable Development Goals’ of Werelddoelen gaan over klimaat en leefbaarheid van de wereld, over de levenscyclus van grondstoffen en over de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Deze doelen zijn noodzakelijk voor ons voortbestaan en even meetbaar en haalbaar als de doelen van een bedrijf. Wie ze negeert is gedoemd te mislukken.

Met de schaalvergroting en nieuwe mogelijkheden groeit ook onze verantwoordelijkheid exponentieel

Schaalvergroting, versnelling en experimenten met nieuwe technologische mogelijkheden brengen grote uitdagingen, onzekerheid en angst. De mensheid springt van een hoge bergtop zonder parachute. We hopen deze onderweg te creëren – voordat we te pletter slaan.

De mensheid springt van een hoge bergtop zonder parachute. We hopen deze onderweg te creëren – voordat we te pletter slaan.

Vooruitgang komt, zo leert de gemiddelde bedrijfskunde student, door leiders die eerst risico’s goed in kaart te brengen en daarna gedetailleerde plannen uit te werken. Die aanpak kunnen we opdoeken voor de uitdagingen van deze tijd.  Er is geen ruimte voor lineair denken, voor incrementele verbeteringen of het reduceren en beheersen van de complexiteit. Het managen op de middellange termijn met jaarverslagen, verkiezingstermijnen en zelfs de nieuwscyclus was de juiste aanpak voor een vervlogen tijd. Wat we nodig hebben is een duale strategie.

 Er is geen ruimte voor lineair denken, voor incrementele verbeteringen of het reduceren en beheersen van de complexiteit.

Nieuwe leiders moeten aan de ene kant meer wagen, dapperder denken en dromen, verder vooruitkijken en exponentiele verandering omarmen. Tegelijkertijd moeten ze transparanter dan ooit werken omdat ze sneller moeten leren van fouten en voorzichtiger opereren met experimenten op kleinere schaal. Too big to fail is van het verleden. De nieuwe kunst is die van het groot denken, en klein falen.


Als Partner van THNK School of Creative Leadership werkt Mark met individuen, startups en grote organisaties om innovatie te stimuleren en van startups scale ups te maken. Daarnaast is hij actief om via digitale platformen innovatie op grote schaal te faciliteren. Mark werkte eerder als ondernemer en als innovatie en strategie consultant bij Accenture en McKinsey.


In aanloop naar de Innovatie Bootcamp deelt NRC Live regelmatig opiniestukken van de docenten.

Bekijk het programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!