Kringlooplandbouw is goed voor klimaat, biodiversiteit en dierenwelzijn

“Kringlooplandbouw is goed voor klimaat, biodiversiteit en dierenwelzijn”. Deze stelling zal Tjeerd de Groot, D66-kamerlid, verdedigen op het AgriFood 2019 op 6 juni. Bij kringlooplandbouw gaat het om drie bewegingen.

In de eerste plaats voeren we nu nog veel granen aan dieren die we zelf ook kunnen eten zoals mais. Een dier heeft altijd een paar kilo graan nodig voor een kilo dierlijk eiwit. Dit is dus inefficiënt vanuit de kringloop bezien. Daarom moeten we ervoor zorgen dat dieren minder eten krijgen dat concurreert met voedsel voor mensen en meer eiwitten die mensen niet kunnen of willen eten, zoals reststromen uit bierbrouwerij voor koeien of insecten, resten uit de koekjesfabriek en diermeel voor varkens en kippen. Als eten voor dieren niet concurreert met ons eten, zijn zij een nuttige leverancier van vlees, eieren, melk en vooral mest die weer benut kan worden voor plantaardige productie.

Dan moet die mest – in de tweede plaats – wel goed zijn van kwaliteit. Nu komen in de mestkelder pies en poep samen, of netjes gezegd de dikke en dunne fractie, waardoor enorme hoeveelheden ammoniak en methaan de lucht ingaan en dieren moeten leven in een slechte lucht. Daarom is het van belang om te werken aan stalsystemen waarbij dik en dun worden gescheiden, waardoor mest niet meer een rottend product is, maar een rijp product van hoge kwaliteit.

In de derde plaats moeten we de bodem waarop ons voedsel weer gezond maken. Waar we naar toe moeten is vanuit een gezonde bodem werken aan robuuste gewassen. Er zijn tal van organismen actief in de bodem die dat kunnen als ze niet verstoord worden door chemie en kunstmest. We zijn vergeten hoe slim de natuur zelf is en weten relatief weinig over de 3,5 miljard jaar innovatie die in de bodem zelf zit. Door vanuit een gezonde bodem te telen, gaan we weer met de natuur produceren in plaats van ertegenin.

Kringlooplandbouw is goed voor de boer en goed voor de aarde doordat voerproductie de aarde niet belast, minder uitstoot uit stallen plaatsvindt waardoor ook dieren meer lucht krijgen en de intelligentie van de natuur en biodiversiteit wordt benut voor onze voedselproductie.

Een overgang naar kringlooplandbouw vraagt leiderschap van de Minister van LNV en vanuit de voedselverwerkende industrie. Daar knelt het. We zijn de laatste twintig jaar gewend geraakt aan een niksige overheid, die hooguit een debat over de intensieve veehouderij entameert. Een overheid heeft echter een bijzondere rol in een transitie en dat lijkt deze minister niet te beseffen. Ze gaat namelijk over regels, geld, kennis en kan markten stimuleren. Laat ik ze eens bij langslopen.

Regels voor onze voedselproductie zijn enorm gericht op het beperken van de schadelijke gevolgen van landbouw voor bodem, water en lucht. Ze bestrijken allemaal een deel van het bedrijf en werken elkaar vaak tegen, zeker als je vanuit kringlooplandbouw wil vernieuwen. Daarom is het nodig om een experimenteerwet uit te brengen, zodat er ruimte ontstaat om deze nieuwe weg in te slaan. Het zal de juristen op het ministerie dun door de broek lopen, maar het vergt een minister met moed om ze te zeggen: we gaan het toch doen!

En dan het geld: per jaar komt er 850 miljoen Euro aan Europees landbouwgeld dat nu zonder al te veel voorwaarden wordt gegeven aan de boeren. Het vergt bestuurlijke moed om dit geld achter maatregelen te zetten die drie bovengenoemde bewegingen naar kringlooplandbouw op het gebied van voer, mest en bodem ondersteunen. Met voorwaarden die ook echt tot verandering leiden. Het vergt vervolgens politieke moed om eerlijk te zijn tegen boeren niet mee kunnen of willen om aan hen te zeggen dat zij dan dus geen financiële ondersteuning krijgen.

Kringlooplandbouw vergt omdenken op alle niveaus en daar heeft de minister leiding aan te geven.

Een minister gaat ook over kennis, van het zogeheten Topsectorenbeleid tot aan praktische kennis op het boerenerf. Kringlooplandbouw vergt omdenken op alle niveaus en daar heeft de minister leiding aan te geven. Zo is het onbegrijpelijk dat zij een fanatieke voorvechter van het huidige landbouwsysteem als voorzitter van de Topsector Agri en Food handhaaft, terwijl hij zich keer op keer uitlaat tegen circulaire efficiëntie van kringlooplandbouw en de loftrompet blijft steken over de lineaire efficiëntie van het huidige systeem. Onbegrijpelijk en zwak!

Tot slot de markt. Nederland is een van de duurste landen ter wereld om voedsel te produceren. Een beetje landbouwhectare is al vijf keer zo duur als in het buurland Duitsland bijvoorbeeld. Toch zet het merendeel van de Nederlandse agrosector in op kostprijs en bulkproducten. Nodig is dat er vanuit de verwerkende industrie ketens worden opgezet die gebaseerd zijn op de principes van kringlooplandbouw. Het gaat erom met minder productie meer geld te verdienen. Zorg dat je je kunt onderscheiden op de markt. Dat vergt een minister die marktinitiatieven stimuleert en voldoende gezag heeft om de voedselverwerkende industrie en de supermarkten aan te spreken op hun leiderschap.

De minister heeft hier werk te doen. Alleen zij kan aan de knoppen zitten van regels, geld, kennis en deels ook de markt. Bijna een jaar geleden presenteerde zij haar visie. Het wordt tijd voor actie, elke dag kleine, betekenisvolle stapjes in de goede richting.


Tjeerd de Groot is D66-kamerlid en al zijn hele loopbaan actief op het gebied van landbouw en voeding. “Mijn missie in de Tweede Kamer is een transitie naar voedselproductie waarbij weinig wordt weggegooid, veel wordt hergebruikt en duurzaam met de aarde wordt omgegaan. Ik wil een brug slaan tussen boeren en consumenten. Door duidelijk te maken dat beter eten en beter boeren niet los van elkaar kunnen bestaan.” Tjeerd is spreker tijdens de AgriFood Conferentie op 6 juni 2019.

Lees meer over AgriFood 2019

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!