Innovatie en timing:
de blockchain case

Salesforce futuroloog John Hagel werd onlangs gevraagd “Wat weet u nog niet?” Zijn antwoord was: “Blockchain. Het voelt belangrijk, maar ik weet niet zeker of we al hebben uitgevogeld waarom.” Wanneer nieuwe technologieën opkomen is het makkelijk om in het enthousiasme meegezogen te worden. Maar het is belangrijk om niet naïef te zijn en innovatie tijd te geven. Middels de blockchain casus leg ik uit waarom.

We hebben nog geen desillusie gezien

Technologie onderzoeksbureau Gartner heeft een visuele weergave van de ontwikkeling van nieuwe technologieën in de tijd ontwikkeld: de Gartner Hype Cycle.

Dit model beschrijft dat wanneer nieuwe technologieën ter wereld komen, ze vijf fasen doorlopen die elk een verschillend niveaus van verwachting meebrengen:

  1. Technology Trigger: een nieuwe potentiële doorbraaktechnologie genereert veel pers en belangstelling. In deze fase kunnen er proof-of-concept voorbeelden zijn, maar er zijn weinig bruikbare producten en de commerciële levensvatbaarheid is onzeker
  2. Peak of Inflated Expectations: een geweld aan publiciteit genereert veel enthousiasme en onrealistische verwachtingen. Sommige organisaties handelen en sommige van hen kunnen succesvol zijn, maar veel meer mislukken of handelen niet.
  3. Trough of Disillusionment: de technologie voldoet niet aan de verwachtingen, raakt uit de mode en interesse van de pers neemt af. Technologie leveranciers falen of gaan failliet en de markt blijft beperkt tot early adopters.
  4. Slope of Enlightenment: de use cases van de technologie worden steeds duidelijker. Volgende generaties van de technologie komen op de markt en meer organisaties beginnen met het financieren van pilots, terwijl conservatieve organisaties afwachten.
  5. Plateau of Productivity: adoptie begint mainstream te worden. Criteria voor het beoordelen van aanbieders worden duidelijk, evenals de use cases en de business case voor het gebruik van de technologie

Als je dit model volgt, zou je kunnen concluderen dat elke technologie die mainstream wordt, het dal van desillusie moet hebben doorgemaakt. Met andere woorden, als blockchain geen fase heeft gezien waarin het uit de mode was en waar de interesse van de pers afnam, moeten de verwachting opgeblazen zijn.

Blockchain is het nieuwe internet, of niet?

Blockchain fanaten zullen je vertellen dat deze technologie het nieuwe internet is, dat we aan het begin staan van een revolutie zo groot als internet en dat het tijd is om aan boord te stappen. Ze vertellen dat het concept van vertrouwen zal veranderen, veiligheid zal toenemen en vereenvoudigde transacties mogelijk zijn door middel van slimme contracten.

Een van de vaders van internet lijkt deze mening niet te delen in deze tweet.

Het beperkte tempo van baanbrekende innovatie is goed te zien in de technische ontwikkeling van het internet, dat eind jaren zestig begon met onderzoek door DARPA. Dit leidde tot de uitvinding van het internet communicatie protocol TCP / IP door Robert Kahn en Vinton Cerf, maar het was pas in 1989 dat Tim Berners-Lee het World Wide Web uitvond.

Laten we nu eens kijken naar de recente geschiedenis en commerciële levensvatbaarheid van internet via de lens van de Gartner Hype Cycle.

Netscape, opgericht in 1994, was de eerste commerciële internetbrowser. De browser was dominant maar verloor van Internet Explorer en andere concurrenten. Het marktaandeel daalde van meer dan 90 procent in het midden van de jaren negentig naar minder dan 1 procent in 2006. Webvan, een online supermarktbedrijf opgericht in 1996, haalde 375 miljoen dollar op in een beursintroductie (IPO) in november 1999 die het bedrijf op meer dan 4,8 miljard dollar waardeerde. Twee jaar later verloor het bedrijf meer dan 800 miljoen dollar en werd het gesloten. World Online, een Europese Internet Service Provider (ISP), haalde in maart 2000 2,9 miljard Euro op via een IPO. In september van datzelfde jaar werd het bedrijf voor minder dan 20% van die waarde aan Tiscali verkocht, waardoor beleggers ongeveer 2,3 miljard Euro verloren.

Het is goed om te beseffen dat veel van de succesvolle internetbedrijven van vandaag pas begonnen zijn na deze eerste hype en resulterende desillusie. Facebook en YouTube zijn pas in 2004 opgericht, Airbnb in 2008 en Uber in 2009.

Als u denkt aan een op Blockchain gebaseerde innovatie, bedenk dan dat er in de vroege fases grote bedrijven zijn die het goed lijken te doen, maar dat betekent niet dat ze zullen overleven. Overweeg ook dat later instappen nog steeds kan leiden tot grote successen.

Niet alle diamanten blijven stralen

In Diamonds Are Forever neemt James Bond (gespeeld door Sean Connery) de Princess Margaret SR-N4-hovercraft naar Amsterdam. Sir Christopher Cockerell patenteerde een vroeg ontwerp van de hovercraft in de jaren 1870 en de eerste hovercraft met passagiers ging van Moreton on the Wirral naar Rhyl in Wales in 1962. Vandaag heeft de hovercraft hetzelfde lot getroffen als de Concorde.

Er zijn veel voorbeelden zoals deze waar nieuwe technologieën veelbelovend lijken, maar uiteindelijk nergens toe leiden. De Sony MiniDisc, hoewel superieur aan CD en casette, werd overgenomen door de goedkopere CD-R. En vergeet niet Betamax, Google Glass en internet koelkasten. Veel hiervan zijn nooit echt van de grond gekomen – behalve Second Life. Het werd in de zomer van 2003 voor het publiek gelanceerd. Ongeveer drie jaar later bereikte het een miljoen gebruikers. De media behandelden het uitgebreid, universiteiten bouwden er campussen in, landen bouwden ambassades en merken bouwden winkels. In 2015 had de online virtuele wereld een geschat BBP van 500 miljoen dollar, meer dan sommige kleine landen. Vandaag zou het echter niet als een succesvolle technologie worden beschouwd.

Dus, hoe zit het met Blockchain? Het kan in het begin zo klein zijn als het internet en het kan groeien, maar dat bewijst zeker niet dat het succesvol zal zijn.

We zouden niet te sceptisch moeten zijn

In zijn boek Salmon of Doubt schreef Douglas Adams: “Ik heb een aantal regels bedacht die onze reacties op technologieën beschrijven:

  • Alles wat in de wereld is als je geboren bent, is normaal en gewoon en het is een natuurlijk onderdeel van de manier waarop de wereld werkt.
  • Alles wat is uitgevonden tussen je vijftiende en vijfendertigste is nieuw, spannend en revolutionair en je kunt er waarschijnlijk een carrière in krijgen.
  • Alles wat is uitgevonden nadat je vijfendertig bent, is tegen de natuurlijke orde van de dingen.”

Dit betekent dat de meeste leidinggevenden die beslissingen nemen over innovatie moeten oppassen om te voorzichtig te zijn met opkomende technologieën. In zijn boek The Innovator’s Dilemma geeft Clayton Christensen een soortgelijke waarschuwing voor grote gevestigde organisaties. Terwijl de gevestigde bedrijven de luxe hebben van een enorm klantenbestand, vinden nieuwkomers niches ver weg van de gevestigde klanten om hun nieuwe product te ontwikkelen. Deze nieuwkomers hebben niet de grote inkomsten van de gevestigde bedrijven nodig en hebben dus meer tijd om zich te concentreren en te innoveren voordat ze schijnbaar uit het niets opschalen.

Nogmaals kijkend naar dezelfde Gartner Hype Cycle, zien we dat enkele van de meest succesvolle internetbedrijven van dit moment rond het begin van de hype ontstonden.

In 1994 startte Jeff Bezos Amazon. In mei 1997 ging Amazon naar de beurs met een waarde van 54 miljoen dollar en een waardering van 438 miljoen dollar. Google werd in 1998 opgericht door Stanford Ph.D. studenten Larry Page en Sergey Brin. De IPO in augustus 2004 gaf Google een marktkapitalisatie van meer dan 23 miljard. Alibaba, de in China gevestigde marktplaats, werd in 1999 opgericht door Jack Ma. Bij sluitingstijd op de datum van de IPO in september 2014 bedroeg de marktwaarde van Alibaba 231 miljard. iTunes werd in januari 2001 aangekondigd. In februari 2010 was het wereldwijd de grootste muziekverkoper en de inkomsten van de iTunes Store in het eerste kwartaal van 2011 bedroegen bijna 1,4 miljard.

Dit betekent dat het niet onmogelijk is om groot te worden, zelfs als je Blockchain al vroeg gebruikt. Het zal waarschijnlijk tijd kosten, het zal jeugdige vasthoudendheid en de kracht van je gehele organisatie eisen, maar het is mogelijk.

Bij het innoveren willen we vaak gebruik maken van nieuwe technologieën; ze zijn een voorbode van energie, groei en kansen. Wanneer nieuwe technologieën ontstaan, willen we niet de boot missen. Blockchain is op dit moment zo’n technologie. Het is aan ons om niet sceptisch te zijn; vooruitgang komt immers voort uit nieuwe ontwikkelingen die wellicht nog niet netjes zijn verpakt. Maar we moeten ook niet naïef zijn, want niet alles wat nieuw is brengt vooruitgang.


Mark Vernooij is partner bij THNK School of Creative Leadership. Mark werkt met individuen, startups en grote organisaties om innovatie te stimuleren en van startups scale ups te maken. Daarnaast is hij actief om via digitale platformen innovatie op grote schaal te faciliteren. Mark werkte eerder als ondernemer en als innovatie en strategie consultant bij Accenture en McKinsey.


In aanloop naar de Innovatie Bootcamp deelt NRC Live opiniestukken van de docenten.

Bekijk het programma