Kunstmatige of menselijke overheid: de zoektocht van A’dam als digitale stad

Amsterdam Agenda Digitale Stad

Onze democratie is belangrijker dan de belangen van grote tech-bedrijven. Onze democratie heeft in deze tijd van technologische disruptie behoefte aan door de overheid én samenleving bepaalde wetten en regels binnen het digitale domein. Het is tijd dat de overheid hierin een noodzakelijke en grote rol speelt. Dat betoogt Ger Baron, Chief Technology Officer van de Gemeente Amsterdam, die een grote rol speelde in de totstandkoming van de eerste Amsterdamse Agenda Digitale Stad die vandaag gepresenteerd wordt.

Digitalisering is overal om ons heen: we communiceren met onze familie en vrienden via smartphones, beheren ons geld online en bijna iedereen heeft in zijn werk te maken met een steeds grotere mate van digitalisering. Voor veel mensen is dit een fact of life en een grote meerderheid doet hun voordeel ermee. Maar, na dertig jaar internet is het de hoogste tijd dat we gezamenlijk een aantal keuzes maken.

“De eerste Amsterdamse Agenda Digitale Stad is een feit. Digitale ruimte is publieke ruimte en algoritmen moeten zich aan de wet houden, dat betoogt CTO van de Gemeente Ger Baron in dit artikel op NRC Live.”
Tweet this!

Want, wie is de eigenaar van alle verzamelde data? Wie bepaalt op basis waarvan computers besluiten nemen, bijvoorbeeld binnen de gezondheidszorg en wie er wel en niet geopereerd wordt? Wie controleert de algoritmes die 80 procent van de beurshandel voor hun rekening nemen? Hoe weet je dat er niet ongewenst wordt meegekeken op je bankrekening? De overheid heeft binnen dit soort afwegingen een noodzakelijke en grote rol. Het is de taak van de overheid om samen met de samenleving zorg te dragen voor democratisch bepaalde wetten en regels in het digitale domein.

Dit gaat over bewustwording…

Technologie is niet neutraal. Technologie is een product van mensen. Daar waar we het heel normaal vinden dat de overheid wetten en regels maakt over hoe we onze fysieke leefomgeving inrichten, hebben we daar in de digitale wereld nog geen goede rolverdeling gevonden. Hoe zorgen we samen voor vrijheid? Voor inclusiviteit? En, hoe stimuleren we creativiteit?

“Publieke ruimte is publieke ruimte en algoritmen moeten zich aan de wetten houden. Geen discriminatie, uitsluiting, data-stelen of leugens.”

Als overheid gebruiken we algoritmen. Algoritmen die het leven van burgers beïnvloeden en daarmee een bewuste afweging vereisen. Met een voorbeeld wordt dit direct duidelijk. In de gemeente Amsterdam kun je online een melding maken over de openbare ruimte. Een (zelflerend) algoritme identificeert het soort melding, adviseert welke afdeling het verzoek afhandelt en stuurt het vervolgens automatisch door. Dat klinkt logisch en efficiënt, maar het heeft een keerzijde. Stel dat inwoners van een bepaalde wijk simpelweg vaker klagen? Als je niet oppast worden wijken met inwoners die relatief veel klagen vaker schoon gemaakt dan wijken waar mensen niet klagen en wellicht meer zelf opruimen. Is dat wenselijk? Waar ligt de grens?

Diezelfde vragen doemen op omtrent ambulances en hun locaties. Plaats ambulances op en rondom de plek waar ze naar verwachting het vaakst nodig zijn, een druk uitgaansgebied bijvoorbeeld. Klinkt logisch, toch? Het betekent echter dat een groot aantal mensen – diegene die in rustige wijken wonen, thuiszitten, gezond eten en nog even lekker gaan sporten – langer moeten wachten op hun ambulance als er iets gebeurt. Is dat wenselijk? En, nogmaals, waar ligt de grens?

….en over het stellen van regels

In Nederland regelen we onze openbare ruimte tot in detail. Van waarschuwingsborden dat een winkelgebied is ‘beveiligd’ met DNA-spray tot aan de infrastructuur voor riolering: alles is geregeld. We laten daarin weinig ruimte voor ongelukjes. Zo investeert Nederland bijvoorbeeld flink om het aantal verkeersdoden naar nul te brengen. De overheid doet dat met strikte regels voor de kwaliteit van materiaal (zoals asfalt) tot en met regels waar je vervoermiddel aan moet voldoen (verlichting, remschijven, airbag). Dat vinden we niet raar. Sterker nog, het is heel gewoon dat de overheid de fysieke leefomgeving beheert en ontwikkeling stimuleert. Voor de digitale leefomgeving is dit nu nog anders.

De digitale snelwegen zijn inmiddels allemaal privaat en algoritmen worden niet gekeurd op door ons vastgestelde eisen. We besteden bijna al onze tijd in volledig commerciële digitale omgevingen. De Europese privacywetgeving AVG – Algemene Verordening Gegevensbescherming – biedt nog enige houvast, maar handhaving is amper aanwezig. Dit moet de komende jaren snel veranderen. Publieke ruimte is publieke ruimte en algoritmen (en hun programmeurs) moeten zich aan de wetten houden. Geen discriminatie, uitsluiting, data-stelen of leugens.

“We laten het niet gebeuren dat een aantal grote tech-bedrijven belangrijker worden dan onze democratie.”

Het beheren en ontwikkelen van een digitale infrastructuur voor de stad lijkt een normale overheidstaak. Het betekent eisen stellen, en dat doen we als gemeente Amsterdam ook. Wifi-tracking door bedrijven is in Amsterdam bijvoorbeeld verboden, maar willen we daar ook handhavers op inzetten? Wat als jij moet kiezen: handhaving voor appen op de fiets, voor dronken toeristen of toch wifi-tracking door bedrijven? Continu moeten er afwegingen worden gemaakt. Wetten, regels, wel of geen handhaving of de status quo behouden? De komende jaren zullen we dergelijke keuzes vaak moeten maken. De komende jaren bepalen we als samenleving wat voor Digitale Steden we willen.

Het gaat over een menselijke samenleving en overheid

“Technologie is niet neutraal, het is een product van mensen. Vrij, inclusief én creatief - dat wil Amsterdam als digitale stad. Hoe?”
Tweet this!

Een vrije en inclusieve digitale stad gaat over hoe wij omgaan met technologie. Over hoe wij technologie gebruiken om ons leven aangenamer te maken, en hoe wij de nadelen hiervan beperken of voorkomen. Dat vraagt om denkkracht en invloed die groter is dan de gemeente Amsterdam. Ons bestuur wil – bij monde van Wethouder voor De Digitale Stad, Touria Meliani –  met een Amsterdamse ‘Agenda voor de Digitale Stad’ ervoor zorgen dat we ons bewustzijn vergroten, dat we afwegingen maken over wat wij wel en niet oké vinden in Amsterdam, dat we een voorbeeld zijn als organisatie én ervoor zorgen dat de digitale stad een menselijke digitale stad wordt. Voor ambtenaren ligt er een mooie taak om met onze tijd mee te gaan. Onze opdracht is helder: we laten het niet gebeuren dat een aantal grote tech-bedrijven belangrijker worden dan onze democratie.

AI voor een digitale én leefbare stad?

Tijdens de dagconferentie Winnen met AI op 11 april jl. vertelde Ger Baron tijdens zijn kennissessie over al zijn lessen en ervaringen bij het inrichten van de digitale stad. Deze dag gemist en meer leren over AI? Leer alles tijdens de masterclass AI voor managers.

Bekijk de masterclass AI voor managers

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!