Echt verduurzamen? Dat betekent echte prijzen

Minister Kaag bij haar beleidsnota Investeren in Perspectief

Met de “Monitor Brede Welvaart en Sustainable Development Goals 2019” publiceerde het CBS de voortgang van Nederland op duurzame ontwikkeling (SDG’s). Met alle landen in de VN heeft Nederland zich verbonden aan het beëindigen van armoede, honger, slavernij en klimaatverandering in 2030. Alleen al dit jaar zou er een einde moeten komen aan de extreme armoede van 74 miljoen mensen (Wereldbank), de honger van 85 miljoen mensen (FAO) en de moderne slavernij van 4 miljoen mensen (Global Slavery Index). In de komende jaren moet er ook een einde komen aan de achteruitgang van biodiversiteit en ontbossing (IPBES). Dit staat in schril contrast tot waar we staan: flagrante inkomensongelijkheid, toenemende honger, uitsterving van duizenden diersoorten en een stijgende CO2-uitstoot. Hoe kunnen we ooit de SDG’s bereiken? Alleen met echte prijzen.

Ondanks een groei aan duurzaamheidslabels, biologische en circulaire producten in de winkel, is eigenlijk geen enkel winkelmandje echt duurzaam en in lijn met de SDG’s. Tijdens de productie worden veelal fabrieksarbeiders of boeren onderbetaald, water, lucht en bodem vervuild en hulpbronnen en biodiversiteit vernietigd. Dit zijn echte kosten die niet door de koper worden afgerekend, maar wel door belastingbetalers, kinderen, toekomstige generaties en de allerarmsten. Zij betalen immers de rekening om de schade door extreme weersomstandigheden, vluchtelingenstromen, de vervuilde leefomgeving te herstellen. Of ze verliezen simpelweg welvaart. Bij elke aankoop worden sociale en milieukosten gecreëerd, ook bij biologische spijkerbroeken, lokale groenten en elektrische auto’s.

Als deze echte kosten het probleem zijn, dan zijn echte prijzen de oplossing. Een echte prijs is de marktprijs plus de herstelkosten om sociale en milieuschade in de waardeketen te herstellen. Dit is schade door vervuiling, klimaat, ontginning van hulpbronnen en schade aan werknemers en maatschappij. Bijvoorbeeld herstelkosten om een werknemer een leefbaar loon te betalen, of een kinderarbeider onderwijs, gezondheidszorg en een financiële compensatie te bieden. Of om de leefomgeving te herstellen door bomen te planten om koolstof op te nemen.

De vraag is: kunnen echte prijzen berekend en verwerkt worden voor de miljoenen producten die dagelijks de toonbank passeren? Dankzij de groei van technologieën als satellieten, sensoren, drones, blockchain en AI kan dit.

De echte prijs berekenen

Eerder onderzoek toont aan dat een pure 100 gram reep Ivoriaanse chocolade van 1,20 euro, een echte prijs heeft van 1,60 euro, vooral door de onderverdiening door kleine boeren. En een T-shirt van 15 euro uit Indiaas katoen heeft een echte prijs van 23 euro, onder meer door het verbruik van schaars water.

De vraag is: kunnen echte prijzen berekend en verwerkt worden voor de miljoenen producten die dagelijks de toonbank passeren? Dankzij de groei van technologieën als satellieten, sensoren, drones, blockchain en AI kan dit. Data over productie wordt steeds makkelijker gekoppeld aan maatschappelijke kosten. Een publieke methode om echte prijzen van voedsel te berekenen wordt ontwikkeld en gepubliceerd in een publiek private samenwerking met de Nederlandse overheid, topsectoren Agri & Food en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen, Wageningen Universiteit, Bionext, True Price, Rabobank en ABN AMRO.

Het meest duurzame product

Wanneer de echte prijs van elk product zichtbaar is, kan de consument eindelijk echt kiezen voor het meest duurzame product. Overheden kunnen gebruik maken van echte prijzen om innovaties te identificeren en slim beleid te ontwikkelen. Zo kunnen de tientallen CO2-beprijzingssystemen wereldwijd worden uitgebreid. En investeerders kunnen de echte prijs integreren in hun besluitvorming en risico’s minimaliseren. Bedrijven kunnen echte prijzen gebruiken om producten te ontwikkelen die echt duurzaam zijn en dit te communiceren. Beursgenoteerde bedrijven die echte prijzen laten zien, krijgen een positievere waardering in de Dow Jones Sustainability Index, de meest gewaardeerde transparantie-index ter wereld.

Duurzame innovaties kunnen juist geld opleveren.

Worden alle producten dan duurder? Dat hoeft niet. Nu al kunnen duurzame innovaties juist geld opleveren. Bedrijven kunnen kosten besparen, door goedkopere schone energie of besparing op grondstoffen. En er is een business case om bij te dragen aan de SDG’s van naar schatting 12 biljoen dollar. Als bovendien op termijn overheden vervuiling beprijzen en meer consumenten kiezen voor duurzamere producten, dan worden bedrijven geprikkeld om kosten te vermijden. En dat is nou precies wat nodig is om de SDG’s te realiseren en echt te verduurzamen.

Foto: Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag, met op de achtergrond de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Foto credits: Ministerie van Buitenlandse Zaken.


Michel Scholte is een sociaal ondernemer, medeoprichter en directeur van True Price en het Impact Institute. Hij wil dat elk product in de winkel een echte prijs heeft en elke organisatie stuurt op financiële én maatschappelijke waarde. Hij werkt wereldwijd samen met bedrijven als ABN AMRO, AkzoNobel en Alliander en internationale organisaties zoals de VN.

Tijdens Impact Day op 23 mei geeft Michel de masterclass “Bereken de werkelijke prijs van je product”.

Meer informatie over Impact Day

 

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!