Wie durft in de circulaire economie te investeren?

Iedereen investeert. Ook als je niet bij een beleggersclub zit wordt jouw geld (bijv. je bankrekening of pensioen) geïnvesteerd. Toch hebben we vaak het gevoel dat wij zelf weinig eigen zeggenschap hebben over de keuzes van de financiele sector. In plaats van een sector die in dialoog met haar klanten een lange termijn koers vaart, lijkt de financiële sector eerder een black box die voornamelijk uit is op eigenbelang en winst op korte termijn.

“Wie durft in de circulaire economie te investeren? Lees opiniestuk Aglaia @circleeconomy @nrclive”
Tweet this!

Wat is eigenlijk de rol van de financiële sector? is deze er voor ons, voor de maatschappij? Ik denk van wel, want wij zijn mens-grootaandeelhouder van onze maatschappij. Maar ik heb ook gezien dat het voor een outsider knap lastig is om mee te komen met het jargon van de financiële sector en te snappen hoe het allemaal in elkaar steekt. De financiële sector is zich er in toenemende mate van bewust dat de sleutel tot een zekere toekomst ligt in het investeren in de juiste bedrijven, die op de lange termijn waarde zullen genereren. Bedrijven die bouwen aan de circulaire economie.

De circulaire economie is in principe een slimme koppeling tussen economie en duurzaamheid. Waarbij duurzaamheid het minimaliseren van negatieve impact op ons klimaat een nevenactiviteit lijkt, geeft de circulaire economie juist een economische prikkel om duurzaam met materialen om te gaan. In de circulaire economie is duurzaamheid geen extra ballast, maar het bedrijfsmodel. Zo wordt elk materiaal als grondstof gezien, ook wanneer het in een product zit verwerkt. Als het product niet meer nuttig is, wordt het geen afval, er komen juist grondstoffen vrij voor een nieuw product, waste is food.

De circulaire economie is in principe een slimme koppeling tussen economie en duurzaamheid.

Naast het hergebruiken van materialen kunnen producten ook zo ontworpen worden dat ze demontabel en makkelijk te repareren zijn en daardoor langer meegaan (door het vervangen van kapotte onderdelen kan de levensduur van een product verlengd worden). Product-as-a-Service (PaaS) is een bedrijfsmodel waarin niet het product zelf, maar de prestaties (performance) van het product worden aangeboden. In plaats van een eenmalige verkooptransactie wordt er een contractuele relatie aangegaan tussen de serviceprovider en de klant. De serviceprovider blijft dan eigenaar van het product en krijgt daardoor de prikkel om een zo goed en duurzaam mogelijk product te maken, het is immers het gebruik waarvoor betaald wordt. Hoewel PaaS goed klinkt is het voor financiers nog moeilijk om in zo’n circulair bedrijfsmodel te investeren.

Product-as-a-Service is een bedrijfsmodel waarin niet het product zelf, maar de prestaties van het product worden aangeboden.

Recentelijk hebben we een stap in de goede richting gezet door, in een consortium met de social enterprise Fairphone en een aantal partijen uit de financiële sector, het Fairphone-as-a-Service bedrijfsmodel te ontwikkelen; een bedrijfsmodel waarbij Fairphone het gebruik van haar telefoons in een service contract zal aanbieden en verantwoordelijkheid draagt voor updates, onderhoud en reparaties tegen een maandelijkse fee. Door met verschillende disciplines samen te werken, konden barrières op het snijvlak tussen bedrijf, financier, accountant en jurist opgelost worden. We zagen hoe modulariteit (het ontwerpen van een product in een aantal modules die afzonderlijk vervangen kunnen worden) de levensduur van het product verlengt. Ook zagen we dat het contract een belangrijke rol speelt bij de financierbaarheid van het bedrijfsmodel omdat niet zozeer de onderliggende producten van belang zijn, maar des te meer de kasstromen die gewaarborgd worden door het contract. Tot slot hebben we gekeken welke financiering hierbij zou passen en kwamen erachter dat verschillende bestaande (bank)financieringsvormen een deel van de oplossing kunnen bieden, maar dat er maatwerk nodig is om ze aan te passen.

Door met verschillende disciplines samen te werken, konden barrières op het snijvlak tussen bedrijf, financier, accountant en jurist opgelost worden.

We moeten nog heel wat experimenteren, falen en leren in het ontwikkelen van circulaire bedrijfsmodellen en het begrijpen van de financiële kant van dit verhaal. De financiële sector heeft de ruimte nodig, juist in een tijd dat zij zich moet onderwerpen aan een streng oog en nog strengere regelgeving. En daar knelt de schoen. Er zijn investeringen nodig in het onbekende. Want niemand weet nog precies hoe het uit zal pakken, het is immers nog niet eerder gedaan, zo’n transitie naar een circulaire economie. En dat zal de financiële sector niet uit zichzelf doen. Daar moeten wij opdracht toe geven.

Er zijn investeringen nodig in het onbekende.

Als je het mij vraagt, zouden we bedrijven de rekening voor hun negatieve impact op het milieu moeten presenteren (e.g. beleidsinterventies) en dit geld beschikbaar moeten stellen om te experimenteren en leren in de circulaire economie. Dan komen we een heel eind.


Aglaia is Project Manager & Researcher bij Circle Economy en Sustainable Finance Lab en Promovenda aan de Universiteit van Wageningen. Sustainable Finance Lab en Circle Economy werken samen op vraagstukken en praktijkonderzoek omtrent het financieren van de circulaire economie


Bekijk programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!