Druk milieu- en sociale impact uit in euro’s!

Het kunnen reizen naar je bestemming dient een groot sociaaleconomisch belang: reizen om te werken, studeren of recreëren en andere mensen te ontmoeten. Het Kennisinstituut voor Mobiliteit (KiM) berekent deze waarde in echte euro’s. Tegelijkertijd kent reizen ook maatschappelijke kosten, zoals de gebruikte reistijd van deur-tot-deur, omdat reizigers hun tijd niet naar eigen inzicht kunnen besteden. Deze reistijd kan ook in euro’s worden berekend o.a. door gebruik te maken van de factor Value of Time: het bedrag dat men bereid is te betalen om één uur eerder op de bestemming aan te komen.

“Druk milieu- en sociale impact uit in euro's! Lees in opiniestuk @ccwijdoogen @ns_duurzaam waarom dat moet.
Tweet this!

De netto impact van NS in Nederland kan worden berekend door de positieve bijdrage van NS aan mobiliteit te verrekenen met de kosten van de door haar klanten gebruikte reistijd. In het jaar 2016 was dit een positieve balans van ruim 1,5 miljard euro, vele malen groter dan haar financiële resultaat (ruim 200 miljoen euro). Dit was ook al het geval in 2014 en 2015.

Sinds 2014 publiceert NS jaarlijks een maatschappelijke impactberekening in een geïntegreerd jaarverslag. Hierin berekenen we onze impact op mobiliteit, reistijd,  veiligheid, milieu, opleiding en bestedingen – aspecten die onze maatschappelijke stakeholders belangrijk vinden. Zodat we niet alleen onze financiële, maar ook onze niet-financiële resultaten naast elkaar kunnen zetten. Gewoon in echte euro’s. Daarmee zijn we één van de weinige bedrijven ter wereld die dit doen.

Het bedrijf dat mij een aantal jaar geleden op dit idee bracht was Puma. Zij rekenden toen precies uit in dollars wat de milieukosten – luchtvervuiling, verlies aan biodiversiteit, uitputting van grondstoffen – waren voor het produceren en verkopen van hun sportschoenen. Aandeelhouders en investeerders kregen inzicht in hoe klein de winst zou worden als de werkelijke schade aan het milieu volledig zou worden vergoed. Door milieuschade uit te drukken in dollars of euro’s en te presenteren in een financiële context werd ze relevant en begrijpelijk – money talks!

Als het gaat om milieu, laat NS in haar jaarverslag behalve haar negatieve milieu-impact, óók de positieve milieu-impact zien die de trein heeft ten opzichte van bijvoorbeeld de auto. Door het reizen met de trein voorkomt een reiziger deels zijn impact door luchtverontreiniging, geluidshinder op de weg en landgebruik. Deze positieve impact loopt op naar ruim 200 miljoen euro per jaar. De berekening wordt gemaakt voor reizigers die een keuze kunnen én willen maken tussen de auto en de trein. Gemiddeld genomen zijn de maatschappelijke kosten op het gebied van milieu en verkeersveiligheid van een autoreis per reizigerskilometer ongeveer een factor 27 hoger dan een treinreis. Daarin zal de elektrische auto hopelijk wel wat verandering brengen, maar landgebruik zal ook in de toekomst een belangrijke positieve impact van de trein blijven.

Het is belangrijk om de maatschappelijke impact van een bedrijf in euro’s uit te drukken in plaats van in andere eenheden. Bij het gebruik van een gelijke noemer worden de onderlinge verhoudingen zichtbaar tussen de factoren die impact veroorzaken. Hierdoor werd bijvoorbeeld voor NS duidelijk dat op milieugebied de grootste winst te behalen was door CO2-uitstoot te verminderen. Alle treinen van NS rijden nu zelfs op windstroom, waarmee onze jaarlijkse negatieve milieu-impact is gehalveerd (met 55 miljoen euro verminderd).

Daarnaast is in een bedrijf “geld” vaak dé voertaal in behandelvoorstellen, bij investeringen en achter de deuren van directiekamers. Door milieu- en sociale impact uit te drukken in euro’s kan duurzaamheid worden meegenomen én afgewogen in besluitvorming. Je kunt op zoek gaan naar – of kiezen voor – het alternatief met het hoogste maatschappelijke rendement per euro.

Tegenstanders van het in euro’s uitdrukken van impact stellen dat je nog steeds gebruik maakt van het oude economisch denken en streven naar winstmaximalisatie. Dat is waar, maar het inzicht dat  ontstaat maakt dat andere meer gebalanceerde keuzen kunnen worden gemaakt. Niet alleen in het bedrijf zelf, maar ook door aandeelhouders, investeerders en klanten.

Hopelijk gaan meer bedrijven hun impact in euro’s uitdrukken. Ik zie het zelf als een innovatieve invulling van een van mijn rollen als directeur duurzaam ondernemen bij NS, zoals ik ook heb beschreven in het boek “MVO doe je zo”. Afgelopen jaar was ik een aantal weken o.a. op Yale University om les te geven over dit onderwerp. Deze studenten, leiders van de toekomst, zijn enthousiast en gaan er direct mee aan de slag. Het lijkt heel ingewikkeld en complex, maar mijn ervaring is dat je klein kunt beginnen en dat je met een slimme afstudeerder en spreadsheet al een heel eind komt.


Carola Wijdoogen werd in 2010 (de eerste) Directeur Duurzaam Ondernemen bij NS, om tot op de dag van vandaag te bouwen aan een klimaatneutraal, circulair en inclusief bedrijf. Carola was de drijvende kracht achter het afsluiten van het grootste groene windstroom contract voor treinen in de wereld. Ook bracht zij de maatschappelijke jaarverslaglegging van NS in een versnelling dat het bedrijf de ‘Kristalprijs’ voor transparantie opleverde. In 2014 werd Carola MVO manager van het jaar en in 2015 was zij onder meer initiatiefnemer van de Train to Paris richting klimaattop. Zeer recentelijk heeft Carola, in nauwe afstemming met toonaangevende vakgenoten, op basis van haar praktijkervaring bij NS het boek “MVO doe je Zo” geschreven.


In aanloop naar Impact Day delen wij regelmatig opiniestukken van onze sprekers.

Bekijk Programma