Docenten die alleen maar lesgeven, horen niet thuis in het onderwijs

Als collega’s mij vragen wat mijn colleges zo boeiend maakt, dan verwijs ik naar een quote van de filosoof Plutarchus: “Onderwijzen is niet het vullen van een vat, maar het ontsteken van een vlam.”

Deze quote is voor mij een inspiratiebron geweest voor de drie jaar die ik in het onderwijs werk. Het ontsteken van de vlam van nieuwsgierigheid, vind ik een van de belangrijkste taken van een docent.

“Onderwijzen is niet het vullen van een vat, maar het ontsteken van een vlam”

Het inspireren van studenten is niet iets waar je de clown voor moet uithangen of een wollig verhaal voor moet houden. Inspireren doe je aan de hand van inhoud: door de relevantie van kennis in de praktijk en in het dagelijks leven van studenten te laten zien. Op het moment dat studenten denken: ‘wat cool! Hier wil ik meer over weten’, dan heb je je werk goed gedaan.

Kansrekening leg je niet uit met voorbeelden van vazen en knikkers, maar aan de hand van Tinder. Programmeren leer je ze niet door ze het getal Pi tot twintig cijfers na de komma te laten benaderen, maar ze de opdracht te geven om de huizenmarkt in kaart te brengen.

Het is zonde van de contacttijd die ik heb met mijn studenten om te herkauwen wat er in het boek staat. Contacttijd is quality time, en die moet je goed besteden. Bovendien is contacttijd maar een fractie van de totale tijd die zij aan een vak moeten besteden. Als ik ze niet geboeid de collegezaal uitstuur, hoe kan ik dan verwachten dat ze gemotiveerd aan het werk gaan?

“Het is als docent zonde van je contacttijd met studenten om te herkauwen wat er in het boek staat”
Tweet this!

Tijdgebrek
Om studenten te kunnen raken, moet je als docent goed luisteren naar waar zij behoefte aan hebben. Dat klinkt logisch, maar er is een probleem: daar is te weinig tijd voor. Dit tijdgebrek komt enerzijds door de korte termijn focus en anderzijds door inefficiëntie.

De manier waarop we het onderwijs hebben ingericht is korte termijn gefocust en legt veel nadruk op het halen van tentamens. Hierdoor zijn docenten veelal bezig met het afdraaien van colleges om er maar voor te zorgen dat de stof voor het tentamen behandeld is. En precies daardoor is er weinig ruimte om te luisteren naar wat de studenten willen en écht nodig hebben.

Inefficiëntie keer tien
Inefficiëntie was voor mij meteen zichtbaar in mijn eerste week als docent. Ik had drie groepen die elk twee colleges kregen per week. Dit betekent dat ik elk college drie keer moest herhalen. Behoorlijk inefficiënt. Hetzelfde vak werd gegeven door vijf andere collega’s. Inefficiëntie keer vijf. Een opleiding heeft meerdere vakken. Inefficiëntie keer tien. Dit geldt ook voor andere opleidingen en faculteiten. Inefficiëntie tot de macht tien.

“Elk college drie keer herhalen. Behoorlijk inefficiënt’

Tegelijkertijd hoorde ik vaak over blended learning, flipping the classroom, High Impact Learning enzovoort. Algauw had ik door dat dit loze kreten waren. Ik ben toen met de simpele middelen die ik tot mijn beschikking had, video’s gaan maken. Bij elke paragraaf uit het boek maakte ik een korte video. Dit heeft mijn werk iets zinvoller en minder stressvol gemaakt. De video’s worden nu nog steeds gebruikt.

Door het inzetten van simpele middelen om mijn werk efficiënter in te richten heb ik een beetje tijd kunnen vrijmaken om te kijken naar wat beter kan en naar wat mijn studenten nodig hebben.

Vernieuwing vanuit docenten
Onderwijs is toe aan vernieuwing. En die vernieuwing gaat niet komen vanuit de managers. Die zijn vooral bezig met spreadsheets en begrotingen en hebben geen idee wat docenten in de collegezalen doen. Vernieuwing gaat ook niet vanuit uitgevers komen. Die zijn vooral bezig met elk jaar nieuwe edities van boeken door de strot van de studenten duwen. Vernieuwing gaat ook niet komen vanuit onderwijsguru’s. Die zijn vooral bezig met modieuze termen bedenken en onderwijsconsultant uithangen.

“Uitgevers zijn vooral bezig met elk jaar nieuwe edities van boeken door de strot van de studenten duwen”

Vernieuwing moet komen vanuit docenten. Docenten die niet alleen bezig zijn met lesjes draaien, maar de ruimte durven te nemen om te vernieuwen. Docenten die het docentschap te mooi vinden om gegijzeld te laten worden door managers, uitgevers en betekenisloos jargon.

AI voor gepersonaliseerd onderwijs
In mijn zoektocht naar manieren om mijn werk als docent zinvoller te maken, vond ik steun bij Jonas Voorzanger, een goede vriend en docent natuurkunde. Wij zijn bij elkaar gekomen om onze frustraties te bundelen en om te zetten in iets productiefs.
In onze eigen tijd hebben we LeerLevels ontwikkeld. Het is een systeem dat gebruikmaakt van kunstmatige intelligentie om gepersonaliseerd onderwijs aan te bieden. Hiermee willen wij veel van de inefficiëntie wegwerken opdat wij ons bezig kunnen houden met wat het onderwijs zo leuk maakt.

We werken momenteel samen met andere docenten die deze visie delen. Al deze docenten zijn van mening dat wij het heft in eigen handen moeten nemen. Alleen op die manier kan het onderwijs zinvol vernieuwen.

Docenten die alleen maar les willen geven, gaan het onderwijs niet veranderen.
Deze docenten houden een inefficiënt systeem in stand en schaden zo hun studenten.
Voor zulke docenten is wat mij betreft geen plaats in het onderwijs.


In aanloop naar de conferentie over de Toekomst van Onderwijs delen wij regelmatig opiniestukken van onze sprekers. Youssef El Bouhassani is mede-oprichter van LeerLevels. Een bedrijf dat kunstmatige intelligentie inzet om gepersonaliseerd onderwijs mogelijk te maken. In 2017 werd Youssef verkozen tot HvA’s docent van het jaar en in 2018 tot lándelijk docent van het jaar. 

Bekijk programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!