De fossiele industrie spint vooralsnog zijn garen bij groei duurzame energie

Nu ook Den Haag officieel aan boord is, is er geen weg meer terug. Met z’n allen werken we toe naar een volledig duurzaam energienet: een ambitieus streven dat uitdagingen met zich meebrengt. De toename van duurzame energie-opwek zorgt immers voor meer onbalans op het energienet, die momenteel wordt opgevangen door logge gas- en kolencentrales. Log, vies, vervuilend en ouderwets – maar wel betrouwbaar. Hoe bewaken we deze betrouwbaarheid wanneer we overgaan naar een volledig duurzaam energienet?

“De fossiele industrie spint vooralsnog zijn garen bij groei duurzame energie. Lees meer in opiniestuk van Fardau @vandebron @nrclive”
Tweet this!

Meer duurzaamheid, meer instabiliteit

Het aanbod van duurzame energie is lastiger te voorspellen dan dat van fossiele energievormen; we kunnen immers niet afdwingen wanneer de zon schijnt, evenmin hoe hard de wind waait. Duurzame energie-opwek leidt hierdoor tot meer onbalans op energienet. Aan netbeheerder TenneT de nobele taak om ervoor te zorgen dat vraag en aanbod op ieder moment van de dag (en nacht) precies op elkaar aansluiten. Dit doet de beheerder door flexibiliteit in te kopen van gas- en kolencentrales, die makkelijk aan- en uitgeschakeld kunnen worden wanneer nodig. Zo leidt de toename van duurzame energie dus tot het inzetten van fossiele energie. Vrij paradoxaal, nietwaar?

Het aanbod van duurzame energie is lastiger te voorspellen dan dat van fossiele energievormen

Kan het ook zonder fossiele energie?

De energiemarkt is momenteel een vraaggestuurde markt: u vraagt schone was, de trommel begint acuut met draaien. Wanneer een thermostaat staat ingesteld op 20℃ zal de warmtepomp gaan loeien zodra de temperatuur zakt naar 19,9℃. Sluit je een elektrische auto aan op een laadpaal, dan start het laden direct. Het aanbod van energie laat zich dus sturen door de vraag.

De energiemarkt is momenteel een vraaggestuurde markt

Dit is echter niet zo vanzelfsprekend wanneer het aanbod energie uit duurzame bronnen betreft. Duurzame energie maakt het aanbod van elektriciteit lastiger te voorspellen, maar hoe zit het eigenlijk met de vraag? Die wasmachine kan immers vaak best wat later beginnen met draaien, de warmtepomp kan ook pas aanslaan als de temperatuur is gezakt naar 19,8℃ en de laadsessie van je auto kan heus tussentijds stoppen wanneer de auto pas de volgende ochtend weer gebruikt zal worden. Zodoende kan het aanpassen van de vraag naar energie de sleutel zijn tot een stabiele balans tussen vraag en aanbod op een duurzaam energienet.

Gemak dient de mens

Uiteraard werkt deze tactiek alleen wanneer de consument niet inlevert op gebruiksgemak: de was moet fris blijven ruiken, de woonkamer blijft aangenaam warm en we vertrekken ‘s ochtends graag met een volgeladen batterij. Slimme apps bieden hierin verlossing: gebruikers kunnen zelf aangeven wanneer een was uiterlijk klaar dient te zijn, wat de ondergrens is waarop de warmtepomp gegarandeerd aanslaat en wanneer het vertrek gepland staat.

Uiteraard werkt deze tactiek alleen wanneer de consument niet inlevert op gebruiksgemak

Door slimmer om te gaan met het verbruik van energie, leggen we minder druk op het energienet. Daarnaast biedt slimme apparatuur de mogelijkheid om actief bij te dragen aan de balans op het energienet, door meer flexibiliteit te bieden. Zo hebben elektrisch aangedreven auto’s een relatief grote batterijcapaciteit en staan ze bovendien vaak veel langer aan de laadpaal dan dat daadwerkelijk geladen wordt; wat veel potentie biedt tot flexibiliteit.

Slim laden

Vandebron is samen met TenneT en IBM de pilot Slim laden gestart, om de aanbodgestuurde werking van energie te toetsen. We zien de technologie achter Slim laden als de eerste stap naar een duurzame oplossing voor de onbalans op het energienet. In onze pilot zetten we met behulp van blockchaintechnologie de batterijen van aangesloten Tesla’s in om TenneT betrouwbare flexibiliteit te bieden. Zo dragen de auto’s realtime bij aan het balanceren van het net. Simpel gezegd wordt er gestopt met het laden van honderden auto’s, wanneer de vraag naar energie het aanbod overstijgt. Als de balans is wedergekeerd en het aanbod groter is dan de vraag, wordt het laden hervat. Wanneer we dit opschalen en mogelijk kunnen maken voor alle elektrische auto’s, en uiteindelijk voor een heel scala aan apparaten, zijn op termijn gas- en kolencentrales niet meer nodig om het net te balanceren.

De toekomst: ‘energy of things’.

In het verleden bracht techniek ons de mogelijkheid om naast consument van energie ook producent te worden. Vandaag staan we aan de vooravond van een transitie van consument en producent naar bijdrager aan de balans op het gehele energienet. Een ontwikkeling die niet alleen gunstig is voor de energietransitie, maar ook voor de financiële balans van de gebruiker. TenneT beloont ons namelijk voor de geboden flexibiliteit, waarbij de inkomsten voor Slim laden-deelnemers kunnen oplopen tot €250 per auto per jaar.

Vandaag staan we aan de vooravond van een transitie van consument en producent naar bijdrager aan de balans op het gehele energienet.

Om in de toekomst voldoende ‘groene’ flexibiliteit te creëren, op ieder moment van de dag, dienen we een scala aan huishoudelijke apparatuur slim te kunnen inzetten. Stel je voor dat ons gehele elektrische huishouden is verbonden met het internet en via de ‘energy of things’ kan bijdragen aan de balans op het energienet. “The Jetsons”, zeg je? Dichterbij dan je denkt.


Fardau (26) is Head of Electric Mobility bij duurzame energieleverancier Vandebron. Ze is anderhalf jaar geleden begonnen met het ontwikkelen van diensten voor elektrisch rijden voor Vandebron. Vandebron biedt naast laadpassen, laadpalen en een app de innovatieve dienst Slim laden aan, waarmee elektrische auto’s middels blockchain-technologie bijdragen aan het balanceren van het elektriciteitsnet.


Tijdens de NRC Live serie over de energietransitie delen wij regelmatig opiniestukken van onze sprekers.

Bekijk serie

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!