De complexiteit van duurzaam ondernemen

Duurzaam innoveren in Nederland lijkt steeds ingewikkelder te worden. Tien jaar geleden was een duurzame nog vooral gezellig bezig de wereld te verbeteren en hier en daar aan het vertellen welke grote plannen hij/zij allemaal had.

“Duurzaam innoveren in NL lijkt steeds ingewikkelder te worden, lees opiniestuk dat @jkluijver schreef voor @nrclive”
Tweet this!

De complexiteit van goed doen

Maar de complexiteit van ‘goed doen’ blijft maar toenemen, wat sommigen doet besluiten om dan maar de kat uit de boom te kijken. En dat is zonde. Want natuurlijk is het net jammer als je als brave burger een lokaal geproduceerd tomaatje koopt (hoera: vervoer bespaard!) om dan te horen dat er in Nederland veel pesticiden zijn gebruikt én er een energie slurpende kas voor nodig is geweest om jouw snack te laten groeien (ai: ellende veroorzaakt…). En zo werkt het voor een hoop bedrijven ook. Die kleren die de medewerkers hebben ingezameld zijn gedoneerd aan een arm land; prachtig! Blijkt dat daarmee de lokale kledingmaker werkeloos is geworden. Dan die hybride auto’s waar het bedrijf nu eindelijk in rijdt en bergen uitlaatgassen mee voorkomen hadden moeten worden. Goed, toch? Totdat bleek dat de gemiddelde persoon helemaal geen zin heeft om een stekker in zijn auto te prikken, als het niet strikt noodzakelijk is.

De complexiteit van ‘goed doen’ blijft maar toenemen, wat sommigen doet besluiten om dan maar de kat uit de boom te kijken.

Hergebruik van Elektronica stopzetten?

Zo ook in mijn industrie; die van de elektronica. We dachten jarenlang met zijn allen de wereld een stukje mooier en eerlijker te maken, door elektronica een tweede leven te geven. Misschien wel een miljard stuks telefoons ging vanuit Europa en Amerika naar ontwikkelende regio’s om daar de ‘knowlegde gap” te dichten, hergebruik te faciliteren en natuurlijk ook wel een beetje om ons schuldgevoel van de aanschaf van weer een nieuwe telefoon te verminderen. Arme mensen blij (met die telefoon uit het Westen), Westen blij (met die telefoontjes die een mooie 2e leven krijgen), al blij. Maar je voelt hem al aankomen..: toch weer verkeerd. In arme landen kan een mobieltje niet bij de milieustraat ingeleverd worden. En er is niet echt een alternatief voor de vuilnisstortplaats, ondanks dat het om chemisch afval gaat dat veilig gerecycled moet worden. En dus: goed bedoeld hergebruik van elektronica leidt tot meer elektronisch afval in ontwikkelende landen.

Goed bedoeld hergebruik van elektronica leidt tot meer elektronisch afval in ontwikkelende landen.

Dat is natuurlijk wel weer net jammer. En voer voor fanatieke NGOs – “het Westen dumpt elektronisch afval in arme landen!” – en natuurlijk de onvermijdelijke (VN) rapporten (zoals deze van vorige week) die signaleren dat er een groot probleem ontstaat, dat het allemaal mis is, etc.

De automatische reflex van (risico-averse) bedrijven: stopzetten dat hergebruik! Ook uit verschillende onderzoeken komt de conclusie dat telefoons maar beter in Europa (of liever nog; Nederland) kunnen blijven. Risico van afval vermeden, imago intact. Hoera! Maar dat is nu precies het tegenovergestelde van wat er moet gebeuren als een goede bedoeling anders blijkt uit te werken dan gedacht.

Problemen oplossen met goede bedoelingen

Wat er moet gebeuren is het probleem oplossen. Elektronisch afval een probleem in Afrika? Absoluut! Maar je kan het geen remedie noemen om het continent van IT verstoken te laten raken. Het zal de Afrikaan terugwerpen in de 19e eeuw. We kunnen onszelf op de borst kloppen door elektronica netjes te gaan opruimen in Nederland, maar als de rest van de wereld in het afval verzuipt (of het nou van ons komt, of uit China), dat zou op mijn borst toch niet zo lekker kloppen. En dus moeten we de nieuwe informatie – een mobieltje komt in ontwikkelende landen op de vuilnisbelt – gebruiken om onze goede bedoelingen nog wat beter te maken. Want de realiteit van ‘e-waste’ is dat er óók in arme landen een oplossing moet komt voor deze afvalstroom, vooral aangezien het de snelst groeiende ter wereld is. En daar kunnen goede bedoelingen best bij helpen. Want er is maar één goede reactie als blijkt dat je duurzaamheidsaanpak niet blijkt te voldoen: deze verbeteren. Laat het de aanleiding zijn voor een volgende stap, hergebruik is mooi, maar zorg dat je het sluiten van de keten ook hebt ‘geborgd’ (een beetje ambtenarentaal mag best, af en toe). Het maakt je verhaal rijker, zorgt voor nieuwe inzichten (in dit geval rond ‘circulair werken’) en toont dat je niet bent begonnen met deze goede bedoelingen voor de show, maar het resultaat.

Als het om duurzame innovatie gaat: wees wat minder een ‘niet boven het maaiveld’

Dus, toch ook maar even aan de goede voornemens. Als het om duurzame innovatie gaat: wees wat minder een ‘niet boven het maaiveld’  Nederlander. Grijp het falen van een goede bedoeling aan – en maak er iets nog mooiers van.


Joost de Kluijver is de oprichter van Closing the Loop, een organisatie die kapotte mobiele telefoons in Afrika en Azië koopt, samen met lokale ondernemers. Joost was mede-eigenaar van een bedrijf met activiteiten in Afrika. Tijdens een project in Tanzania in 2011 kwam het idee achter Closing the Loop tot stand. In dat land zag hij dat defecte telefoons tot grote problemen leiden aan het einde van hun levenscyclus. Als gevolg daarvan richtte hij in 2012 zijn organisatie op met als missie te zorgen dat deze apparaten in ontwikkelingslanden worden ingezameld en op verantwoorde wijze gerecycled. Closing the Loop streeft naar winst, maar ook naar ‘a world where waste is not wasted’. Joost heeft ook gewerkt voor Accenture en het Global Reporting Initiative.


 

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!