Binnenkort verkrijgbaar: mijnpensioenoverzicht voor de zorg

Het is een opluchting omdat ik eigenlijk nooit meer gedoe heb’, aldus Lucas. Lucas heeft taaislijmziekte (cystic fibrosis) en slikt dagelijks meerdere medicijnen. Hij heeft te maken met verschillende artsen die medicatie voorschrijven en meerdere apotheken waar hij zijn medicijnen ophaalt. Voor hem, maar ook voor alle zorgverleners waarmee hij te maken heeft, is het belangrijk om steeds een actueel medicatieoverzicht te hebben. In 2015 kon Lucas in een persoonlijke online omgeving alle medicijninformatie overzichtelijk en accuraat bij elkaar houden. Hij hoefde daardoor veel minder tijd met zijn ziekte bezig te zijn.

“Mijnpensioenoverzicht voor de zorg. Lees er alles over in opiniestuk van Lies van Gennip @nictiz @nrclive”
Tweet this!

Het was een ideale oplossing voor Lucas, maar helaas werkt die oplossing niet meer. Hij heeft in 2015 gebruik kunnen maken van een experiment. In 8 regio’s konden ca 12.500 patiënten hun medicatiegegevens downloaden en aanvullen met bijvoorbeeld allergieën en bijwerkingen. Veel patiënten waren enorm enthousiast. Zo’n 30-40% van de actieve gebruikers voegde gegevens toe of corrigeerde de medicatieoverzichten, zodat hun artsen een veel beter medicatieoverzicht kregen. Iedereen was zo positief, dat alle regio’s aan het eind van het project wilden doorgaan. Toch zijn deze initiatieven gestrand of nog maar minimaal beschikbaar. Daardoor kan ook Lucas niet meer gebruik maken van zijn online medicatieoverzicht.

Wekelijks komen meer dan 1.000 mensen in het ziekenhuis terecht door medicatie-incidenten. Meer dan de helft daarvan kan voorkomen worden. Er bestaat geen twijfel dat goede medicatieoverzichten essentieel zijn. Maar zelfs als patiënten, apothekers, ziekenhuizen, huisartsen en software leveranciers willen, blijkt het ingewikkeld om complete medicatieoverzichten voor elkaar te krijgen.

“Wekelijks komen meer dan 1.000 mensen in het ziekenhuis terecht door medicatie-incidenten. Meer dan de helft daarvan kan voorkomen worden”

In de praktijk blijkt men aan te lopen tegen allerlei technische en procedurele problemen waardoor het uiteindelijk niet lukt om tot duurzame oplossingen te komen. Zo vroeg het downloaden van gegevens, het verwerken van informatie die patiënten toevoegen en bijvoorbeeld het correct authentiseren van patiënten, in alle pilot omgevingen veel extra handelingen. Dat kwam mede doordat er nog geen landelijke afspraken of informatiestandaarden beschikbaar waren die dit faciliteerden. Er moesten als het ware ‘houtje-touwtje’ oplossingen worden gevonden die tijdrovend waren. Na afloop van het project bloedde die oplossingen dood.

Uit recent onderzoek van de Patiëntenfederatie Nederland[1] blijkt dat patiënten hun eigen gezondheidsgegevens digitaal willen inzien. Maar liefst 60% geeft aan over een patiëntportaal te willen beschikken. 86% noemt het medicatieoverzicht als één van de belangrijkste functionaliteiten. Van de 28 patiëntportalen met online inzage bij ziekenhuizen is het bij 17 mogelijk om het medicatieoverzicht in te zien, blijkt uit onderzoek van Nictiz van augustus jl.[2]. Maar het nadeel van deze portalen is dat ze van het ziekenhuis zijn, en niet van de patiënt. Het ziekenhuis biedt de patiënt inzage in de gegevens waarover het ziekenhuis beschikt. Het is als het ware een kijkdoos. En in de kijkdoos van ziekenhuis A zijn niet de medicatiegegevens van apotheker B, huisarts C en ziekenhuis D te zien. Laat staan dat deze aan te vullen of te wijzigen zijn. Om complete medicatieoverzichten te krijgen, moeten patiënten zelf al die medicatie-informatie overtypen om ze te kunnen bundelen tot één integraal overzicht. Voor Lucas bieden deze patiëntportalen niet de oplossing.

“Uit recent onderzoek van de Patiëntenfederatie Nederland blijkt dat patiënten hun eigen gezondheidsgegevens digitaal willen inzien.”

Iedereen kent mijnpensioenoverzicht.nl waarin je online, overzichtelijk en 24 uur per dag kan zien hoeveel pensioen je bij verschillende pensioenuitvoerders gedurende je loopbaan hebt opgebouwd. Om zo’n omgeving ook mogelijk te maken voor gezondheidsgegevens, zoals medicatie, laboratoriumresultaten en eigen meetwaarden, is in maart 2016 het landelijk programma MedMij gestart. Dit is een initiatief vanuit het Informatieberaad Zorg – een orgaan waarin de grote zorgpartijen en het ministerie van VWS samen afspraken maken over e-health in Nederland[3]. MedMij ontwikkelt technische en inhoudelijke afspraken, maar ook afspraken over financiering, die de duurzame ontwikkeling van persoonlijke gezondheidsomgevingen mogelijk maken. Met andere woorden: online omgevingen waarin je zelf bepaalt welke gezondheidsgegevens je uit verschillende bronnen verzamelt en met wie je deze gegevens veilig deelt. Patiënten als Lucas kunnen zo hun medicatie in een overzicht te zien krijgen. En het mooie is dat die afspraken aansluiten op bestaande afspraken die worden gebruikt voor informatie-uitwisseling tussen ziekenhuizen of tussen ziekenhuizen en huisartsen. Dat zorgt voor eenheid van taal.

“Er wordt hard gewerkt aan een mijnpensioenoverzicht.nl voor de zorg.”

Kortom, er wordt hard gewerkt aan een mijnpensioenoverzicht.nl voor de zorg. De snelle pilots uit 2015 lieten zien dat het kan, maar om echt tot duurzame oplossingen te komen, hebben lokale en regionale initiatieven landelijke afspraken en informatiestandaarden nodig. Daarvoor is een landelijke regie en aanpak nodig. En alleen dan kunnen we patiënten als Lucas een duurzame oplossing bieden.


Lies van Gennip is sinds 2012 directeur van Nictiz, het expertisecentrum voor standaardisatie en eHealth. Samen met het NIVEL produceert Nictiz bijvoorbeeld de jaarlijkse eHealth-monitor. Voor haar benoeming bij Nictiz was Lies directeur van onder meer Stivoro, de Nederlandse Accreditatie Organisatie (tegenwoordig NVAO) en het Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen


[1]  Harnas, S., Samoocha, D. (2017). Rapport meldactie ‘Patiëntportalen van ziekenhuizen’. Utrecht: Patiëntenfederatie Nederland.

[2] Schreuder, C. , Watson, U. (2017) Hoe online is jouw ziekenhuis? Geraadpleegd september 2017 op https://www.hoeonlineisjouwziekenhuis.nl/ . Den Haag: Nictiz

[3] www.medmij.nl