Als het makkelijk was, zou het irrelevant zijn

Op een koude dinsdag in januari 1944 was, na 872 dagen, het beleg van Leningrad door Nazi-Duitsland eindelijk ten einde. Het was een van de langste en meest destructieve belegeringen in de geschiedenis en de stad had extreme honger geleden. Onder de verliezen bevonden zich negen werknemers van het Pavlovsk landbouwstation. Zij waren omgekomen van de honger tijdens het bewaken van de grootste voedselvoorraad van de stad.

Het Pavlovsk-station maakte deel uit van het Vavilov-instituut – een historisch netwerk van Russische veldstations en zaadbanken die werden opgericht om genetisch materiaal van een grote verscheidenheid aan planten en gewassen te behouden. De ‘negen van Vavilov’ ruilden hun leven voor de toekomst van vele generaties door een heldendaad die de Russen niet snel zullen vergeten.

“Als het makkelijk was, zou het irrelevant zijn. Lees het nieuwste opiniestuk @Mark_Vernooij @THNKschool dat hij schreef voor @nrclive ”
Tweet this!

Er zijn goede redenen om een optimist te zijn en te geloven dat de wereld in een betere staat is dan we gewoonlijk denken. Maar ondanks al onze prestaties moeten we meer doen. We moeten de klimaatverandering beteugelen. We kunnen niet accepteren dat 2,3 miljard mensen nog steeds een basisniveau van sanitaire voorzieningen missen, of dat meer dan 800 miljoen mensen leven van minder dan $ 1,25 per dag.

We kunnen niet accepteren dat 2,3 miljard mensen nog steeds een basisniveau van sanitaire voorzieningen missen

Met andere woorden, de ‘Sustainable Development Goals’ (SDG’s) van de VN zijn echt en moeten worden aangepakt. Dit is niet nieuw. Van millennials tot CEO’s en politieke leiders, de mensen die het hierover oneens zijn, zijn in een kleine minderheid. Maar meer dan ooit moeten we allemaal een rol spelen. Geen enkele persoon kan dit alleen doen. Onze wereld is te complex voor afzonderlijke oplossingen, te groot voor individuele actie. Dat betekent ook het bedrijfsleven – vooral in een wereld waarin 69 van de 100 grootste economieën bedrijven zijn.

Onze wereld is te complex voor afzonderlijke oplossingen, te groot voor individuele actie.

Waarom zien we dan zo weinig bedrijven hun aanpak veranderen? Onlangs zat ik op een conferentie te luisteren naar bestuurders en commissarissen van grote Nederlandse ondernemingen die uitlegden hoe zij bijdroegen aan de SDG’s. In de discussie die volgde, zeiden vele aanwezigen dat een presentator – de CEO van een familiebedrijf – geluk had. De langetermijnvisie van de oprichter en het feit dat de onderneming financieel goed presteerde, waren ongetwijfeld de reden dat hij kon investeren in het leveren van een positieve bijdrage aan de samenleving. Voor ons gewone stervelingen, zou de strijd om financiële prestaties en aandeelhoudersrendement ons weerhouden van een dergelijke inspanning. En daarmee ging men uiteen om te doen wat ze deden en te krijgen wat ze kregen.

Waarom zien we zo weinig bedrijven hun aanpak veranderen?

Het lijkt er vaak op dat anderen in luxere posities zijn dan wij. Was ik maar net als Tesla’s Elon Musk en had ik het kapitaal om onafhankelijk te zijn, of Unilevers Paul Polman die al CEO macht heeft en een board die een duurzame agenda ondersteunt. Maar zijn anderen echt beter af? Elon musk krijgt serieuze vragen van financiële markten en slaapt in de fabriek om zijn visie tot realiteit te maken. Unilever CEO Paul Polman moet vechten en compromissen sluiten om Unilever overeind te houden en zijn agenda door te drukken.

Het zijn niet alleen de leiders die excuses hebben om niet te handelen. Onlangs sprak ik een manager die aangaf dat zij een duurzaamheidsagenda wilde voeren maar dat de strategie van het bedrijf en de CEO het niet echt toe lieten. Haar collega voegde toe dat als alleen al de bonusstructuur anders zou zijn, hij zich zou kunnen richten op meer dan alleen financiële resultaten. Ondertussen maakt hun organisatie een gezonde EBITDA-marge van 30% en de bestuurders klagen dat, terwijl zij zelf de SDG’s omarmen en millennials om verandering vragen, het middenkader gewoon niet wil veranderen.

Het zijn niet alleen de leiders die excuses hebben om niet te handelen.

Zelfs enkele van de altijd positieve millennials klagen dat ze niet het verschil kunnen maken dat ze willen. Als hun managers het maar belangrijker zouden vinden, echt zouden luisteren of hun ideeën serieus nemen … Maar zijn het niet diezelfde millennials die in een talent-gedreven markt met weinig risico leven en zeggen dat ze bereid zijn te vechten voor wat goed is?

In zijn veelbesproken brief schreef Blackrock CEO Larry Fink: Het is een vergissing om te denken dat er sprake is van een compromis tussen financieel rendement en sociale doelen. Ondanks zijn waarheid, mist deze opmerking de praktische uitdagingen voor leidinggevenden en hun werknemers. De businesscase van sociale doelen zit vol met aannames, is uiterst complex om te bewijzen en werkt enkel met een langetermijnvisie. Ondertussen lokken CEO-termijnen, prestatievergoedingen, rapportagecycli en het kortetermijndenken van beleggers iedereen in de val van duidelijk te meten en bewijzen kortetermijnresultaten.

De businesscase van sociale doelen zit vol met aannames, is uiterst complex om te bewijzen en werkt enkel met een langetermijnvisie.

Natuurlijk staan uw aandeelhouders niet in de rij voor een kans om winst op de korte termijn te verruilen voor lange-termijn gewin van alle stakeholders. Natuurlijk krijg je tegenstrijdige signalen via oude KPI-systemen en begrotingsprocessen. Natuurlijk lijkt je manager niet te luisteren of begrijpt zij nog niet wat je probeert te bereiken. Dit is het systeem dat terugvecht. Elk systeem is immers perfect georganiseerd om de resultaten te genereren die het momenteel creëert.

Als het gemakkelijk was, zou het irrelevant zijn. Maar we moeten allemaal een standpunt innemen. En dat betekent iets opgeven. Het betekent dat je vecht en het betekent dat je risico neemt. Niemand vraagt je om je leven aan de goede zaak te geven, zoals de ‘negen van Vavilov’. Maar we vragen wel om offers te brengen. Om een bonus in gevaar te brengen, het risico te lopen om die korte-termijngerichte aandeelhouder te verliezen en de harde discussies te voeren.

Niemand vraagt je om je leven aan de goede zaak te geven. Maar we vragen wel om offers te brengen.

Er is een groeiende club mensen die de wereld ten goede proberen te veranderen. Ze durven controversieel te zijn, ze hebben blauwe plekken van het gevecht en ze zijn er trots op. Het zou kunnen zijn dat je al lid bent!


Als Partner van THNK School of Creative Leadership werkt Mark met individuen, startups en grote organisaties om innovatie te stimuleren en van startups scale ups te maken. Daarnaast is hij actief om via digitale platformen innovatie op grote schaal te faciliteren. Mark werkte eerder als ondernemer en als innovatie en strategie consultant bij Accenture en McKinsey.


In aanloop naar de Innovatie Bootcamp deelt NRC Live regelmatig opiniestukken van de docenten.

Bekijk programma

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van toekomstige NRC Live events? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief!

Suggesties voor een spreker?

Suggesties voor een spreker?

Ken jij iemand die goed zou kunnen spreken op een van onze events? Stel dan een spreker aan ons voor!